Fraungofer çiziqlari
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 281-b. — ziyouz.com
Fraungofer çiziqlari - Quyoş spektridagi yutiliş spektral çizikdari. Yoruğlikning Quyoş yoki Yer atmosferasidagi yutilişi tufayli hosil böladi (telluriy çiziklar). F.ç.ni 1802 y.da birinçi marta ingliz fizigi U. Uollaston kuzatgan, 1814 y.da nemis fizigi Y. Fraungofer batafsil tekşirgan va bayon etgan, 1860 y.da G. Kirxgof nazariy tuşuntirib bergan. Elektromagnit tölqinlar spektrining infrakizil, körinuvçi va ultrabinafşa sohalarida 20 mingdan ortiq F.ç. kuzatiladi. Ulardan eng qisqasining tölqin uzunligi A,= 155 nm. F.ç.ning köpçiligi ma'lum kimyoviy elementlarning spektral çiziqlari b-n bir xil ekanligi aniqlangan. F.ç.ni örganiş Quyoş atmosferasining kimyoviy tarkibini, Quyoşdagi fizik şaroitlar va h.k.ni aniqlaş imkonini beradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФРАУНГОФЕР ЧИЗИҚЛАРИ - Қуёш спектридаги ютилиш спектрал чизикдари. Ёруғликнинг Қуёш ёки Ер атмосферасидаги ютилиши туфайли ҳосил бўлади (теллурий чизиклар). Ф.ч.ни 1802 й.да биринчи марта инглиз физиги У. Уолластон кузатган, 1814 й.да немис физиги Й. Фраунгофер батафсил текширган ва баён этган, 1860 й.да Г. Кирхгоф назарий тушунтириб берган. Электромагнит тўлқинлар спектрининг инфракизил, кўринувчи ва ультрабинафша соҳаларида 20 мингдан ортиқ Ф.ч. кузатилади. Улардан энг қисқасининг тўлқин узунлиги А,= 155 нм. Ф.ч.нинг кўпчилиги маълум кимёвий элементларнинг спектрал чизиқлари б-н бир хил эканлиги аниқланган. Ф.ч.ни ўрганиш Қуёш атмосферасининг кимёвий таркибини, Қуёшдаги физик шароитлар ва ҳ.к.ни аниқлаш имконини беради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.