Frensis Skott Fitsjerald
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 175-b. — ziyouz.com
Fitsjerald Frensis Skott FITSJERALD (Fitzgerald) Frensis Skott (1896.24.9, SentPol, Minnesota ştati — 1940.21.12, Xeyvort, Gollivud) — amerika yozuvçisi. 1913—17 y.larda Prinston un-tida öqigan. «Jannatning bu tomoni böylab» (1920) nomli birinçi romanida F. birinçi bölib «yöqotilgan avlod», 20yillar amerika yoşlari tasviriga e'tibor qaratadi. «Yöqotilgan avlod» F. ijodidagi asosiy mavzulardan bölib, uning 20-y.lardagi köplab hikoyalari va «Gözallar va xalokatga mahkumlar» (1922) romanida xam öz aksini topgan. Amerika adabiyotidagi mumtoz asarlardan hisoblangan «Buyuk Getsbi» (1925) romanida Amerikaning har qanday amerikalik özining halolligi, ğayrati, mehnatsevarligi b-n ijtimoiy pillapoyaning eng yuqori bosqiçiga erişa oladigan mamlakat ekanligi haqidagi afsonani foş etadi. «Muloyim tun» (1934) romanida esa iste'dodli psixiatrvraç, baland kayfiyatli idealist Dik Dayverining astasekin zavol topişi, boylik oldida taslim bölişi haqida hikoya qilinadi, romantik orzuxayollar b-n haqiqiy hayot töqnaşuvidagi çuqur fojia tasvirlanadi. Tugallanmagan ijtimoiy romani «Sönggi magnat» (1941 y. naşr etilgan) Gollivud hayoti, undagi kişilarning xulqatvori haqida. F., şuningdek, «Yöldan ozdiruvçi ayollar va faylasuflar» (1920), «Jaz asri ertaklari» (1922), «Barça ğamgin yigitlar» (1926), «Tongda uyğotuvçi ovoz» (1935) kabi hikoyalar töplamlari, «Halokat» avtobiografik oçerklar töplami (1946 y. naşr etilgan), pyesalar, ssenariylar muallifi. Teran psixolog, ötkir tanqidçi, nasr ustasi bölmiş F. vafotidan ança keyin, 50-y.larning örtalaridan maşhur bölib ketadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФИЦЖЕРАЛЬД (Fitzgerald) Фрэнсис Скотт (1896.24.9, СентПол, Миннесота штати — 1940.21.12, Хейворт, Голливуд) — америка ёзувчиси. 1913—17 й.ларда Принстон ун-тида ўқиган. «Жаннатнинг бу томони бўйлаб» (1920) номли биринчи романида Ф. биринчи бўлиб «йўқотилган авлод», 20йиллар америка ёшлари тасвирига эътибор қаратади. «Йўқотилган авлод» Ф. ижодидаги асосий мавзулардан бўлиб, унинг 20-й.лардаги кўплаб ҳикоялари ва «Гўзаллар ва халокатга маҳкумлар» (1922) романида хам ўз аксини топган. Америка адабиётидаги мумтоз асарлардан ҳисобланган «Буюк Гэтсби» (1925) романида Американинг ҳар қандай америкалик ўзининг ҳалоллиги, ғайрати, меҳнатсеварлиги б-н ижтимоий пиллапоянинг энг юқори босқичига эриша оладиган мамлакат эканлиги ҳақидаги афсонани фош этади. «Мулойим тун» (1934) романида эса истеъдодли психиатрврач, баланд кайфиятли идеалист Дик Дайверининг астасекин завол топиши, бойлик олдида таслим бўлиши ҳақида ҳикоя қилинади, романтик орзухаёллар б-н ҳақиқий ҳаёт тўқнашувидаги чуқур фожиа тасвирланади. Тугалланмаган ижтимоий романи «Сўнгги магнат» (1941 й. нашр этилган) Голливуд ҳаёти, ундаги кишиларнинг хулқатвори ҳақида. Ф., шунингдек, «Йўлдан оздирувчи аёллар ва файласуфлар» (1920), «Жаз асри эртаклари» (1922), «Барча ғамгин йигитлар» (1926), «Тонгда уйғотувчи овоз» (1935) каби ҳикоялар тўпламлари, «Ҳалокат» автобиографик очерклар тўплами (1946 й. нашр этилган), пьесалар, сценарийлар муаллифи. Теран психолог, ўткир танқидчи, наср устаси бўлмиш Ф. вафотидан анча кейин, 50-й.ларнинг ўрталаридан машҳур бўлиб кетади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.