Freonlar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 284-b. — ziyouz.com
Freonlar — yoğ qatori uglevodorod ftoridlar va uglevodorod ftorxloridlar guruhi. F. suvda erimaydigan, organik erituvçilar va köpgina surkov moylarida esa yaxşi eriydigan gazsimon yoki suyuq moddalardir. F. nisbatan kimyoviy inert, havo b-n portlovçi aralaşmalar hosil qilmaydi, yonmaydi, lekin alanga ta'sirida parçalanib zaharli diftor va ftorxlorfosgenga aylanadi. F. sulfat kislota va konsentrlangan işqorlar ta'siriga çidamli, texnikada qöllanadigan köpgina metall va qotişmalar (latun va magniy asosidagi qotişmalardan taşqari) b-n reaksiyaga kirişmaydi. F. vodorod ftorid yoki surma ftoridlarga tegişli uglevodorod xloridlar ta'sir ettirib hosil qilinadi. Sovitiş maşinalarida sovitkiç modda örnida (mas, CC13F, CC12F2 va b.), yonğinni öçirişda (mas, CBrF3), ba'zi F. ftorli olefinlar va ular asosida polimerlar olişda xom aşyo sifatida qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФРЕОНЛАР — ёғ қатори углеводород фторидлар ва углеводород фторхлоридлар гуруҳи. Ф. сувда эримайдиган, органик эритувчилар ва кўпгина сурков мойларида эса яхши эрийдиган газсимон ёки суюқ моддалардир. Ф. нисбатан кимёвий инерт, ҳаво б-н портловчи аралашмалар ҳосил қилмайди, ёнмайди, лекин аланга таъсирида парчаланиб заҳарли дифтор ва фторхлорфосгенга айланади. Ф. сульфат кислота ва концентрланган ишқорлар таъсирига чидамли, техникада қўлланадиган кўпгина металл ва қотишмалар (латун ва магний асосидаги қотишмалардан ташқари) б-н реакцияга киришмайди. Ф. водород фторид ёки сурма фторидларга тегишли углеводород хлоридлар таъсир эттириб ҳосил қилинади. Совитиш машиналарида совиткич модда ўрнида (мас, CC13F, CC12F2 ва б.), ёнғинни ўчиришда (мас, CBrF3), баъзи Ф. фторли олефинлар ва улар асосида полимерлар олишда хом ашё сифатида қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.