Freydizm
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 283-b. — ziyouz.com
Freydizm — 3. Freyd falsafiyantropologik va psixologik konsepsiyasining va şu asosda rivojlangan jami ta'limotlar va maktablarning umumiy nomi. F. inson, jamiyat va madaniyatga taalluqli hodisalarni tuşuntiriş uçun Freydning psixologik ta'limotini qöllaşga harakat qiladi. F. insondagi 2 xil instinktga katta e'tibor beradi: birinçisi — hayotni davom ettirişga karatilgan jinsiy instinktlar, ikkinçisi — hayotni barbod qilişga yönaltirilgan vayronkor (destruktiv) instinktlar. Bu instinktlar guruhining har biri öz quvvat manbaiga ega. Birinçisiniki — nafs (libido), ikkinçisiniki — tajovuzkorlik. Freydga kura, inson hayotida jinsiy nafs va tajovuzkorlik quvvati ijobiy evrilişga uçraydi, ya'ni ijtimoiymadaniy qadriyatlar yaratişga qaratiladi, evrilişning turlari sportda, akdiy mehnatda, ijod va b. sohalarda namoyon böladi. Sivilizatsiyani aynan şu ijtimoiy evrilişga duç kelgan «tuban» biologik quvvatlar yaratadi. F. vakillari — A. Adler, K.G. Yung va b. 20-a.ning 30-y.lari oxirida neofreydizm kelib çikdi. U psixoanaliz b-n AQŞ sotsiologax va etnografik nazariyalari qöşilişi jarayonida vujudga keddi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФРЕЙДИЗМ — 3. Фрейд фалсафийантропологик ва психологик концепциясининг ва шу асосда ривожланган жами таълимотлар ва мактабларнинг умумий номи. Ф. инсон, жамият ва маданиятга тааллуқли ҳодисаларни тушунтириш учун Фрейднинг психологик таълимотини қўллашга ҳаракат қилади. Ф. инсондаги 2 хил инстинктга катта эътибор беради: биринчиси — ҳаётни давом эттиришга каратилган жинсий инстинктлар, иккинчиси — ҳаётни барбод қилишга йўналтирилган вайронкор (деструктив) инстинктлар. Бу инстинктлар гуруҳининг ҳар бири ўз қувват манбаига эга. Биринчисиники — нафс (либидо), иккинчисиники — тажовузкорлик. Фрейдга кура, инсон ҳаётида жинсий нафс ва тажовузкорлик қуввати ижобий эврилишга учрайди, яъни ижтимоиймаданий қадриятлар яратишга қаратилади, эврилишнинг турлари спортда, акдий меҳнатда, ижод ва б. соҳаларда намоён бўлади. Цивилизацияни айнан шу ижтимоий эврилишга дуч келган «тубан» биологик қувватлар яратади. Ф. вакиллари — А. Адлер, К.Г. Юнг ва б. 20-а.нинг 30-й.лари охирида неофрейдизм келиб чикди. У психоанализ б-н АҚШ социологах ва этнографик назариялари қўшилиши жараёнида вужудга кедди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.