Freza
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 282-b. — ziyouz.com
Freza (frans. fraise) — metall va metallmas materiallardan tayyorlangan zagotovkalarning yuzalariga işlov beriş, ularda tiş, rezba öyiş va b. uçun möljallangan köp tiğli kesuvçi asbob. Tişlar öyilgan sirtining şakliga qarab, silindrik, diskli, burçakli, torets, şakldor; tişining şakliga qarab, töğri, vintli, köp tomonlama tişli; tişlarining tuzilişiga qarab, ötkir, qatorli; yaxlit, tarkibiy, komplekt, yiğma; mahkamlanişiga qarab, ötqaziladigan, konussimon va silindrik dumli; vint arikçalarining yönalittga böyiça çap va öng ariqçali xillarga bölinadi. F.legirlangan pölat, tez kesar pölat, asbobsozlik pölatidan tayyorlanadi.
F. b-n frezalaşda freza aylanma, işlov beriladigan zagotovka ilgarilama harakat kiladi. Frezalaşning xomaki va tozalab frezalaş usullari bor. Xomaki frezalaşda F.ning aylanişi suriş yönalişiga teskari, tozalab frezalaşda bir xilda böladi. Frezalaş işlari frezalaş stanogida bajariladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФРЕЗА (франц. fraise) — металл ва металлмас материаллардан тайёрланган заготовкаларнинг юзаларига ишлов бериш, уларда тиш, резьба ўйиш ва б. учун мўлжалланган кўп тиғли кесувчи асбоб. Тишлар ўйилган сиртининг шаклига қараб, цилиндрик, дискли, бурчакли, торец, шаклдор; тишининг шаклига қараб, тўғри, винтли, кўп томонлама тишли; тишларининг тузилишига қараб, ўткир, қаторли; яхлит, таркибий, комплект, йиғма; маҳкамланишига қараб, ўтқазиладиган, конуссимон ва цилиндрик думли; винт арикчаларининг йўналиттга бўйича чап ва ўнг ариқчали хилларга бўлинади. Ф.легирланган пўлат, тез кесар пўлат, асбобсозлик пўлатидан тайёрланади.
Ф. б-н фрезалашда фреза айланма, ишлов бериладиган заготовка илгарилама ҳаракат килади. Фрезалашнинг хомаки ва тозалаб фрезалаш усуллари бор. Хомаки фрезалашда Ф.нинг айланиши суриш йўналишига тескари, тозалаб фрезалашда бир хилда бўлади. Фрезалаш ишлари фрезалаш станогида бажарилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.