Fridrix List
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 143-b. — ziyouz.com
List Fridrix LIST (List) Fridrix (1789.6.1, Reytlingen — 1846.30.11, Kufşteyn) — nemis iqtisodçisi, siyosiy iqtisoddagi nemis tarixiy maktabi vakili. L. klassik siyosiy iqtisod maktabi vakillarining uslubidagi mavhumlik va liberalizmni tanqid qildi, iqtisodiyot fani tahlilida tarixiy uslubning rolini börttirib körsatdi. L. davlatning iqtisodiyotga faol aralaşuvini talab qiladigan «tarbiyaviy homiylik (proteksionizm)» ğoyasini rivojlantirdi, millatning sanoat tarbiyasi tamoyilini ilgari surdi. Işlab çikaruvçi kuçlar nazariyasini yaratişga intilib, «aqliy kapital» (ilmiy kaşfiyotlar, adabiyot, san'atdagi yutuqlar va b.)ni uning asosiy tarkibiy qismi va millat boyligining asosiy manbai deb hisoblagan. Qiymatni işlab çiqaruvçi kuçlar, «millat ruhi» (huquq, sud, armiya, politsiya va b.) yaratadi, deb qaragan. L. xöjalik taraqqiyotining tarixiy bosqiçlarini tahlil qilib, çin millat badaviylik; çöponlik; deh-qonçilik; dehqonçiliksanoat; dehqonçilik-sanoat-savdo kabi beş bosqiçni bosib ötadi va Germaniya kelajagi sanoat b-n çambarças boğliq deb hisoblagan. L. Germaniyaning Yevropada hukmron bölişini yoqlaydigan şovinistik ğoyalarini himoya qilib, uruşni «millat marhamati» tarzida talqin etgan. L.ning ayrim ğoyalaridan na-sistlar öz geosiyosatida foydalangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛИСТ (List) Фридрих (1789.6.1, Рейтлинген — 1846.30.11, Куфштейн) — немис иқтисодчиси, сиёсий иқтисоддаги немис тарихий мактаби вакили. Л. классик сиёсий иқтисод мактаби вакилларининг услубидаги мавҳумлик ва либерализмни танқид қилди, иқтисодиёт фани таҳлилида тарихий услубнинг ролини бўрттириб кўрсатди. Л. давлатнинг иқтисодиётга фаол аралашувини талаб қиладиган «тарбиявий ҳомийлик (протекционизм)» ғоясини ривожлантирди, миллатнинг саноат тарбияси тамойилини илгари сурди. Ишлаб чикарувчи кучлар назариясини яратишга интилиб, «ақлий капитал» (илмий кашфиётлар, адабиёт, санъатдаги ютуқлар ва б.)ни унинг асосий таркибий қисми ва миллат бойлигининг асосий манбаи деб ҳисоблаган. Қийматни ишлаб чиқарувчи кучлар, «миллат руҳи» (ҳуқуқ, суд, армия, полиция ва б.) яратади, деб қараган. Л. хўжалик тараққиётининг тарихий босқичларини таҳлил қилиб, чин миллат бадавийлик; чўпонлик; деҳ-қончилик; деҳқончиликсаноат; деҳқончилик-саноат-савдо каби беш босқични босиб ўтади ва Германия келажаги саноат б-н чамбарчас боғлиқ деб ҳисоблаган. Л. Германиянинг Европада ҳукмрон бўлишини ёқлайдиган шовинистик ғояларини ҳимоя қилиб, урушни «миллат марҳамати» тарзида талқин этган. Л.нинг айрим ғояларидан на-цистлар ўз геосиёсатида фойдаланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.