Fritof Nansen
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 69-b. — ziyouz.com
Nansen Fritof NANSEN (Nansen) Fritof (1861.10.10 — Kristianiya (hoz. Oslo) yaqinida — 1930.13.5) — norveg sayyohi, okeanograf, jamoat arbobi. 1880—82 y.larda Kristianiya un-tida öqigan. 1897 y.dan öşa un-tda zoologiya prof., Peterburg FA faxriy a'zosi (1898). 1888 y.da birinçi bölib çanğida Grenlandiyaning jan. qismini kesib ötib, uning içki r-nlari butunlay muz b-n qoplanganligini anikladi. 1893 y. maxsus qurilgan «Fram» kemasida Şim. qutbni zabt etiş maqsadida yölga çiqadi va Şpitsbergen o.gaça yetib bordi. 1895 y.da N. ekspeditsiya qatnaşçisi F. Ya. Iogansen b-n «Fram»ni tark etib, i.t. ötkaziş uçun qutb tomon yurdi, lekin 86°14' ş.k.dan orqaga qaytişga majbur böldi.
«Fram»da okeanografik, meteorologik kuzatuvlar olib borildi, Şim. Muz okeani sayoz emasligi aniklan-di, suzib yurgan muzlar harakatiga Yerning sutkalik aylanişi ta'siri kaşf qilindi. N. 1902 y.da Kristianiyada Markaziy okeanografik lab. taşkil etdi. 1913 y.da Şim. Muz okeani qirğoği böylab suzib, Yenisey daryosi quyiliş joyigaça yetib bordi, undan Şarqiy Sibirning jan. qismi va Uzoq Şarqqa sayohat qildi. 1914—18 y.larda Millatlar ligasining harbiy asirlar masalasi böyiça Boş komis-sari bölgan. N. no-miga Arktika va Antarktikada bir qança obyektlar qöyilgan. Insonparvarlik faoliyati uçun N.ga Nobel Tinçlik mukofoti berilgan (1922).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НАНСЕН (Nansen) Фритьоф (1861.10.10 — Кристиания (ҳоз. Осло) яқинида — 1930.13.5) — норвег сайёҳи, океанограф, жамоат арбоби. 1880—82 й.ларда Кристиания ун-тида ўқиган. 1897 й.дан ўша ун-тда зоология проф., Петербург ФА фахрий аъзоси (1898). 1888 й.да биринчи бўлиб чанғида Гренландиянинг жан. қисмини кесиб ўтиб, унинг ички р-нлари бутунлай муз б-н қопланганлигини аниклади. 1893 й. махсус қурилган «Фрам» кемасида Шим. қутбни забт этиш мақсадида йўлга чиқади ва Шпицберген о.гача етиб борди. 1895 й.да Н. экспедиция қатнашчиси Ф. Я. Иогансен б-н «Фрам»ни тарк этиб, и.т. ўтказиш учун қутб томон юрди, лекин 86°14’ ш.к.дан орқага қайтишга мажбур бўлди.
«Фрам»да океанографик, метеорологик кузатувлар олиб борилди, Шим. Муз океани саёз эмаслиги аниклан-ди, сузиб юрган музлар ҳаракатига Ернинг суткалик айланиши таъсири кашф қилинди. Н. 1902 й.да Кристианияда Марказий океанографик лаб. ташкил этди. 1913 й.да Шим. Муз океани қирғоғи бўйлаб сузиб, Енисей дарёси қуйилиш жойигача етиб борди, ундан Шарқий Сибирнинг жан. қисми ва Узоқ Шарққа саёҳат қилди. 1914—18 й.ларда Миллатлар лигасининг ҳарбий асирлар масаласи бўйича Бош комис-сари бўлган. Н. но-мига Арктика ва Антарктикада бир қанча объектлар қўйилган. Инсонпарварлик фаолияти учун Н.га Нобель Тинчлик мукофоти берилган (1922).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.