Frittlar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 289-b. — ziyouz.com
Frittlar (ital. fritta, frigo — qovuraman, quritaman) — şişa yoki keramikaning mikroelementlar (bor, pyx, marganets, molibden, mis, temir) b-n qotişmasi holidagi mikroöğit. Ta'sir etuvçi moddalar miqdori F. tayyorlaş texnologiyasiga boğliq. Köproq konsentrlangan borli F.da 6% gaça, misli F.da 15,2% gaça, ruxli F.da 19% gaça, marganetsli F.da 26% gaça, molibdenli F.da 4,5% gaça mikroelement böladi. F. ösimliklar mikroelementlar b-n bir tekisda ozikdanadigan manbadir. F. tuprokda sekin eriydi (nordon muhitda tezroq), mikroelementlar yuvilib ketmasligi sababli ösimliklar bir neça yil davomida özlaştiradi. F. ösimlik ösişini, mahsulot sifatini yaxşllaydi, ba'zi fermentlar, mas, askorbinoksidaza, peroksidaza, polifenokendazalar faolligani oşiradi, barg töqimalarining oksidlanişini kamaytiradi. Juda maydalangan F. tuproqqa asosiy işlov berişda yoki ekiş paytida organik va mineral öğitlar b-n birga solinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФРИТТЛАР (итал. fritta, frigo — қовураман, қуритаман) — шиша ёки керамиканинг микроэлементлар (бор, pyx, марганец, молибден, мис, темир) б-н қотишмаси ҳолидаги микроўғит. Таъсир этувчи моддалар миқдори Ф. тайёрлаш технологиясига боғлиқ. Кўпроқ концентрланган борли Ф.да 6% гача, мисли Ф.да 15,2% гача, рухли Ф.да 19% гача, марганецли Ф.да 26% гача, молибденли Ф.да 4,5% гача микроэлемент бўлади. Ф. ўсимликлар микроэлементлар б-н бир текисда озикданадиган манбадир. Ф. тупрокда секин эрийди (нордон муҳитда тезроқ), микроэлементлар ювилиб кетмаслиги сабабли ўсимликлар бир неча йил давомида ўзлаштиради. Ф. ўсимлик ўсишини, маҳсулот сифатини яхшллайди, баъзи ферментлар, мас, аскорбиноксидаза, пероксидаза, полифенокендазалар фаоллигани оширади, барг тўқималарининг оксидланишини камайтиради. Жуда майдаланган Ф. тупроққа асосий ишлов беришда ёки экиш пайтида органик ва минерал ўғитлар б-н бирга солинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.