Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Fruktoza

    Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 290–291-b. — ziyouz.com

    Fruktoza (lot. fructus — meva), levuloza, C6H12O6 — şirin ta'mli rangeiz kristall modda. Kdynaş trasi 102—104°; suvda eriydi. F. — monosaxarid, köpçilik mevalarda, mas, pomidor, olma, asalda (50%) erkin hodda uçraydi; oligo va polisaxaridlar tarkibiga kiradi. F. fosfatlari (fruktoza1,6 difosfat, fruktoza6fosfat) fotosinteztşt qoronği fazasida (Kelvin sikli), metabolizm jarayonida (glikoliz, spirtli bijiş) va uglevodlar biosintezida hosil böladigan oraliq birikmalardir.

    F. — qimmatli oziq-ovqat mahsuloti, organizmga yaxşi singiydi; mevadan, saxaroza va inulinnn gidrolizlab, şuningdek, Dglyukozaga işqor ta'sir ettirib olinadi. F.ning furanoza (tabiiy) şaklidan taşqari oçiq keton va b. tautomer şakli ham ma'lum. F. oziq-ovqat sanoati va tibbiyotda qöllanadi. Fruktoza1,6difosfat — şok holatida va yurak kasalliklarida işlatiladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ФРУКТОЗА (лот. fructus — мева), левулоза, С6Н12О6 — ширин таъмли рангеиз кристалл модда. Кдйнаш траси 102—104°; сувда эрийди. Ф. — моносахарид, кўпчилик меваларда, мас, помидор, олма, асалда (50%) эркин ҳодда учрайди; олиго ва полисахаридлар таркибига киради. Ф. фосфатлари (фруктоза1,6 дифосфат, фруктоза6фосфат) фотосинтезтшт қоронғи фазасида (Кельвин цикли), метаболизм жараёнида (гликолиз, спиртли бижиш) ва углеводлар биосинтезида ҳосил бўладиган оралиқ бирикмалардир.

    Ф. — қимматли озиқ-овқат маҳсулоти, организмга яхши сингийди; мевадан, сахароза ва инулиннн гидролизлаб, шунингдек, Dглюкозага ишқор таъсир эттириб олинади. Ф.нинг фураноза (табиий) шаклидан ташқари очиқ кетон ва б. таутомер шакли ҳам маълум. Ф. озиқ-овқат саноати ва тиббиётда қўлланади. Фруктоза1,6дифосфат — шок ҳолатида ва юрак касалликларида ишлатилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.