Frunze Mixail Vasilyeviç
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 291-b. — ziyouz.com
Frunze Mixail Vasilyeviç [1885.21.1 (2.2), hoz. Bişkek ş. 1925.31.10, Moskva] — Turkistonda sovet rejimini qurol kuçi b-n örnatgan şöro harbiy arboblarvdan biri. Rossiyada 1905—07 yillar inqilobida faol qatnaşgan. Ivanovo—Voznesensk gubernya partiya komiteta va gubernya ijroiya qömitasi raisi hamda Yaroslavl gubernyasi harbiy komissari (1917—18). Şarqiy frontdagi 4armiya qömondoni (1918—19), Şarqiy front (1919 y. iyuldan), Turkiston fronti (1919 y. avg. — 1920 y. sent.) qömondoni. Butun Rossiya MIK va RSFSR XKSning Turkiston komissiyasi (Turkkomissiya) a'zosi (1919 y. okt. — 1920 y. sent.). Buxoro bosqini (1920 y. 28 avg. 2 sent.)ning asosiy taşabbuskori sifatida Samarqandda turib kizil armiyaning harbiy harakatlarini boşqargan. Şu harakat tufayli Buxoro obidalarining aksariyati vayron etilib, minglab begunoh odamlar nobud bölgan. Buxoroda amirlik tuzumi ağdarib taşlangaç, öşa paytda jahondagi eng katta xazinalardan biri hisoblangan amirlikning butun xazinasini 2 eşelonda (har birida 14 tadan vagon) Moskvaga jönatgan va uning ma'lum qismini özi özlaştirgan.
Jan. front qömondoni (1920 y. okt. dan) sifatida F.Qrimni bosib olişda qatnaşgan. Ukraina SSR XKS raisi örinbosari (1922—24). SSSR harbiy inqilobiy kengaşi raisi örinbosari va raisi, harbiy va dengiz işlari böyiça xalq komissari (1924—25). Ayni paytda IşçiDehqon Qizil armiyasi ştabi va Harbiy akademiya boşliği (1924 y. apr.dan). RKP (b) MK Siyosiy byurosi va RKP(b) MK Taşkiliy byurosi a'zoligiga nomzod (1924—25). Şoşilinç operatsiya qilingaç, şubhali tarzda vafot etgan va Moskva Kizil maydoniga dafn qilingan.
Ad.: Özbekistonning yangi tarixi, 2kitob [Özbekiston sovet mustamlakaçiligi davrvda], T., 2000; Rajabov Q., Buxoroga qizil armiya bosqini va unga qarşi kuraş, T., 2002;
Qahramon Rajabov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФРУНЗЕ Михаил Васильевич [1885.21.1 (2.2), ҳоз. Бишкек ш. 1925.31.10, Москва] — Туркистонда совет режимини қурол кучи б-н ўрнатган шўро ҳарбий арбобларвдан бири. Россияда 1905—07 йиллар инқилобида фаол қатнашган. Иваново—Вознесенск губерня партия комитета ва губерня ижроия қўмитаси раиси ҳамда Ярославль губерняси ҳарбий комиссари (1917—18). Шарқий фронтдаги 4армия қўмондони (1918—19), Шарқий фронт (1919 й. июлдан), Туркистон фронти (1919 й. авг. — 1920 й. сент.) қўмондони. Бутун Россия МИК ва РСФСР ХКСнинг Туркистон комиссияси (Турккомиссия) аъзоси (1919 й. окт. — 1920 й. сент.). Бухоро босқини (1920 й. 28 авг. 2 сент.)нинг асосий ташаббускори сифатида Самарқандда туриб кизил армиянинг ҳарбий ҳаракатларини бошқарган. Шу ҳаракат туфайли Бухоро обидаларининг аксарияти вайрон этилиб, минглаб бегуноҳ одамлар нобуд бўлган. Бухорода амирлик тузуми ағдариб ташлангач, ўша пайтда жаҳондаги энг катта хазиналардан бири ҳисобланган амирликнинг бутун хазинасини 2 эшелонда (ҳар бирида 14 тадан вагон) Москвага жўнатган ва унинг маълум қисмини ўзи ўзлаштирган.
Жан. фронт қўмондони (1920 й. окт. дан) сифатида Ф.Қримни босиб олишда қатнашган. Украина ССР ХКС раиси ўринбосари (1922—24). СССР ҳарбий инқилобий кенгаши раиси ўринбосари ва раиси, ҳарбий ва денгиз ишлари бўйича халқ комиссари (1924—25). Айни пайтда ИшчиДеҳқон Қизил армияси штаби ва Ҳарбий академия бошлиғи (1924 й. апр.дан). РКП (б) МК Сиёсий бюроси ва РКП(б) МК Ташкилий бюроси аъзолигига номзод (1924—25). Шошилинч операция қилингач, шубҳали тарзда вафот этган ва Москва Кизил майдонига дафн қилинган.
Ад.: Ўзбекистоннинг янги тарихи, 2китоб [Ўзбекистон совет мустамлакачилиги даврвда], Т., 2000; Ражабов Қ., Бухорога қизил армия босқини ва унга қарши кураш, Т., 2002;
Қаҳрамон Ражабов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.