Ftoridlar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 294-b. — ziyouz.com
Ftoridlar — ftorning boşka elementlar b-n bölgan birikmalari. Mendeleyev davriy sistemasi I va II guruh elementlari F.i element ftor ion boğli qattiq moddalar; VI va VII guruh elementlarining köpçilik F.i elementftor kovalent boğli gazlardir; tarkibida uglerod bölgan F. ftororganik birikmalar sinfini hosil kiladi; köpçilik metallar (V, Mo, W, Re va b.)ning yuqori valentli F.i uçuvçan moddalardir. F. tabiatda uçraydi. Galogenlar, inert gazlar, kislorod, azot hamda boşqa köpgina yuqori darajada oksidlanadigan elementlarning F.i — oksidlovçilar; margimuş, surma, bor F.i kuçli kislotalardir. F. elementlarga ftor ta'sir ettirib, vodorod ftoridni metallar b-n reaksiyaga kiriştirib va b. usullarda olinadi. F.dan vodorod ftorid, kislorod F.i, azot F.i keng qöllanadi. Xlor F.i raketa texnikasida, ftorlovçi agent sifatida, metall qoplamalari, optik şişalar tayyorlaşda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФТОРИДЛАР — фторнинг бошка элементлар б-н бўлган бирикмалари. Менделеев даврий системаси I ва II гуруҳ элементлари Ф.и элемент фтор ион боғли қаттиқ моддалар; VI ва VII гуруҳ элементларининг кўпчилик Ф.и элементфтор ковалент боғли газлардир; таркибида углерод бўлган Ф. фторорганик бирикмалар синфини ҳосил килади; кўпчилик металлар (V, Mo, W, Re ва б.)нинг юқори валентли Ф.и учувчан моддалардир. Ф. табиатда учрайди. Галогенлар, инерт газлар, кислород, азот ҳамда бошқа кўпгина юқори даражада оксидланадиган элементларнинг Ф.и — оксидловчилар; маргимуш, сурма, бор Ф.и кучли кислоталардир. Ф. элементларга фтор таъсир эттириб, водород фторидни металлар б-н реакцияга кириштириб ва б. усулларда олинади. Ф.дан водород фторид, кислород Ф.и, азот Ф.и кенг қўлланади. Хлор Ф.и ракета техникасида, фторловчи агент сифатида, металл қопламалари, оптик шишалар тайёрлашда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.