Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Ftoroplastlar

    Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 295-b. — ziyouz.com

    Ftoroplastlar — tarkibida ftor bölgan plastmassalar. Ftor hosilali etilen gomopolimerlari va ularning boşqa ftor hosilali olefinlari; olefinlar, perftoralkilvinil efirlari b-n bölgan sopolimerlari. Politetraftoretilen va politriftorxloretilen katta ahamiyatga ega. Bu polimerlar oq rangli, kimyoviy jihatdan çidamli, issiq va sovuqqa bardoşli, yonmaydi.

    Politetraftoretilen [—SĞ2 — SĞ2—]„ mol. m. 5105—2106, ziçligi 2,2 g/sm3 (20°da). Kimyoviy çidamliligi jihatdan platina, kvars, grafit va barça sintetik materiallardan ustun turadi; kuçli oksidlovçilar, qaytaruvçilar, kislotalar, işqorlar, organik erituvçilarga çidamli. Suvda, yonilği va moylarda aynimaydi. Tropik iqlimga, zamburuglarga bardoşli. —269°gaça elastikligini saqlaydi, 415°da parçalanadi.

    Politriftorxloretilen [SĞ2SĞS1] „, mol. m. 56000360000, ziçligi 2,09— 2,16 g/sm3 (25°da). Oksidlovçilar, işqorlar, kuçli kislotalar ta'siriga çidamli, efirlar va galogen hosilali uglevodorodlarda bökadi, aromatik uglevodorodlarda eriydi. 210°da suyuklanadi, 270°da parçalanadi. Qöllaniş trasi —196° dan +190° gaça. Tetraftoretilenning geksaftorpropilen bn, şuningdek, perftorpropilvinil efir b-n bölgan sopolimeri yuqori termik va işlanuvçanlik xususiyatiga ega. Tetraftoretilenning perftorolefinlar b-n bölgan sulfoguruxli sopolimeri issiqbardoş, kimyoviy jihatdan çidamli kation almaştiruvçi smola. U kislotaliligi jihatdan boşqa barça qattiq ion almaştiruvçi smolalaryat ustun turadi. Yonilği elementlari uçun membrana sifatida işlatiladi.

    F. radikali polimerlaniş asosida yoki tegişli monomerlarni sopolimerlab olinadi. F.dan plyonkalar, transportyor tasmalari, antifriksion materiallar, tola va töqima, lab. idişlari, kimyoviy çidamli qoplamalar, metalloplastlar işlanadi. F.dan yasalgan mahsulotlar elektr, radio va raketa texnikasida, maşinasozlikda, kimyo va oziq-ovqat sanoatida hamda tibbiyotda işlatiladi.

    F. MDH mamlakatlarida ftorlon, AQŞda esa teflon nomida işlab çiqariladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ФТОРОПЛАСТЛАР — таркибида фтор бўлган пластмассалар. Фтор ҳосилали этилен гомополимерлари ва уларнинг бошқа фтор ҳосилали олефинлари; олефинлар, перфторалкилвинил эфирлари б-н бўлган сополимерлари. Политетрафторэтилен ва политрифторхлорэтилен катта аҳамиятга эга. Бу полимерлар оқ рангли, кимёвий жиҳатдан чидамли, иссиқ ва совуққа бардошли, ёнмайди.

    Политетрафторэтилен [—СҒ2 — СҒ2—]„ мол. м. 5105—2106, зичлиги 2,2 г/см3 (20°да). Кимёвий чидамлилиги жиҳатдан платина, кварц, графит ва барча синтетик материаллардан устун туради; кучли оксидловчилар, қайтарувчилар, кислоталар, ишқорлар, органик эритувчиларга чидамли. Сувда, ёнилғи ва мойларда айнимайди. Тропик иқлимга, замбуругларга бардошли. —269°гача эластиклигини сақлайди, 415°да парчаланади.

    Политрифторхлорэтилен [СҒ2СҒС1] „, мол. м. 56000360000, зичлиги 2,09— 2,16 г/см3 (25°да). Оксидловчилар, ишқорлар, кучли кислоталар таъсирига чидамли, эфирлар ва галоген ҳосилали углеводородларда бўкади, ароматик углеводородларда эрийди. 210°да суюкланади, 270°да парчаланади. Қўлланиш траси —196° дан +190° гача. Тетрафторэтиленнинг гексафторпропилен бн, шунингдек, перфторпропилвинил эфир б-н бўлган сополимери юқори термик ва ишланувчанлик хусусиятига эга. Тетрафторэтиленнинг перфторолефинлар б-н бўлган сульфогурухли сополимери иссиқбардош, кимёвий жиҳатдан чидамли катион алмаштирувчи смола. У кислоталилиги жиҳатдан бошқа барча қаттиқ ион алмаштирувчи смолаларят устун туради. Ёнилғи элементлари учун мембрана сифатида ишлатилади.

    Ф. радикали полимерланиш асосида ёки тегишли мономерларни сополимерлаб олинади. Ф.дан плёнкалар, транспортёр тасмалари, антифрикцион материаллар, тола ва тўқима, лаб. идишлари, кимёвий чидамли қопламалар, металлопластлар ишланади. Ф.дан ясалган маҳсулотлар электр, радио ва ракета техникасида, машинасозликда, кимё ва озиқ-овқат саноатида ҳамда тиббиётда ишлатилади.

    Ф. МДҲ мамлакатларида фторлон, АҚШда эса тефлон номида ишлаб чиқарилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.