Fuçik Yulius
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 316-b. — ziyouz.com
Fuçik Yulius (1903.23.2, Praga 1943.8.9, Berlin) — çex yozuvçisi, tanqidçi va jurnalist. ÇSSR Milliy qahramoni. Plzendagi real gimnaziyani tugatgaç (1921), Praga un-tining falsafa ftida öqigan. 1922 y.dan adabiyot va teatr masalalariga oid maqolalar çop eta boşlagan. «Kmen» («Stvol», 1927— 29) va «Tvorba» («Ijod», 1927—28) jur.lariga muharrirlik qilgan paytida barça ilğor kuçlarni yagona front atrofida birlaştirişga uringan. 1930 va 1934—36 y.larda SSSRda bölib, safar taassurotlari asosida «Ertangi kunimiz keçagi kun bölib qolgan mamlakatda» (1932) kitobini yozgan. SSSRga qilgan 2safari vaqtida Özbekistonda birmunça vaqg yaşab, mamlakatimizda röy bergan özgarişlarni kuzatgan va özbek xotinqizlari hayotiga bağişlangan «Tojixon Şodiyeva tarixi», «Roziyaxon Mirsoatova» singari oçerklar yozgan. F. Örta Osiyo xalqlari hayotiga doir 24 ta oçerk va maqola e'lon qilgan. F. ning 30-y.lar söngidagi adabiytanqidiy faoliyatida umuminsoniy qadriyatlarni faşizm xavfidan saklab qoliş ğoyalari ustuvorlik kiladi. 1942 y. apr. da Çexoslovakiya kompartiyasining yaşirin naşrlariga rahbarlik qilgani uçun gestapo tomonidan hibsga olingan va 1943 y.ning yozida Germaniyaga olib ketilib, qatl etilgan. F. Pragadagi Pankrats qamoqxonasida «Dor ostidagi söz» (1942) kitobini yozgan. Köpgina tillarga tarjima etilgan uşbu kitob faşizmga qarşi mardona kuraş olib borgan kişilar, şu jumladan, F. ning özi haqidagi, ularning matonati va jasorati haqidagi hujjatli qissadir.
F. Tinçliktarafdorlarining 2butunjahon kongressida Xalqaro tinçlik mukofoti b-n takdirlangan(1950). Asarlari özbek tiliga tarjima qilingan.
As: Örta Osiyo haqida, T., 1961; Dor ostidagi söz, T., 1975; Izbrannoye, kn. 1—2, M., 1982.
Ad..Fuçikova G., Vospominaniya o Yu. Fuçike, M., 1973.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФУЧИК Юлиус (1903.23.2, Прага 1943.8.9, Берлин) — чех ёзувчиси, танқидчи ва журналист. ЧССР Миллий қаҳрамони. Пльзендаги реал гимназияни тугатгач (1921), Прага ун-тининг фалсафа фтида ўқиган. 1922 й.дан адабиёт ва театр масалаларига оид мақолалар чоп эта бошлаган. «Кмен» («Ствол», 1927— 29) ва «Творба» («Ижод», 1927—28) жур.ларига муҳаррирлик қилган пайтида барча илғор кучларни ягона фронт атрофида бирлаштиришга уринган. 1930 ва 1934—36 й.ларда СССРда бўлиб, сафар таассуротлари асосида «Эртанги кунимиз кечаги кун бўлиб қолган мамлакатда» (1932) китобини ёзган. СССРга қилган 2сафари вақтида Ўзбекистонда бирмунча вақг яшаб, мамлакатимизда рўй берган ўзгаришларни кузатган ва ўзбек хотинқизлари ҳаётига бағишланган «Тожихон Шодиева тарихи», «Розияхон Мирсоатова» сингари очерклар ёзган. Ф. Ўрта Осиё халқлари ҳаётига доир 24 та очерк ва мақола эълон қилган. Ф. нинг 30-й.лар сўнгидаги адабийтанқидий фаолиятида умуминсоний қадриятларни фашизм хавфидан саклаб қолиш ғоялари устуворлик килади. 1942 й. апр. да Чехословакия компартиясининг яширин нашрларига раҳбарлик қилгани учун гестапо томонидан ҳибсга олинган ва 1943 й.нинг ёзида Германияга олиб кетилиб, қатл этилган. Ф. Прагадаги Панкрац қамоқхонасида «Дор остидаги сўз» (1942) китобини ёзган. Кўпгина тилларга таржима этилган ушбу китоб фашизмга қарши мардона кураш олиб борган кишилар, шу жумладан, Ф. нинг ўзи ҳақидаги, уларнинг матонати ва жасорати ҳақидаги ҳужжатли қиссадир.
Ф. Тинчликтарафдорларининг 2бутунжаҳон конгрессида Халқаро тинчлик мукофоти б-н такдирланган(1950). Асарлари ўзбек тилига таржима қилинган.
Ас: Ўрта Осиё ҳақида, Т., 1961; Дор остидаги сўз, Т., 1975; Избранное, кн. 1—2, М., 1982.
Ад..Фучикова Г., Воспоминания о Ю. Фучике, М., 1973.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.