Funduk
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 303-b. — ziyouz.com
Funduk FUNDUK, funduk, (Corylus maxima Mill.) — qayindoşlar (qayingullilar oilasi)ga mansub buta yoki daraxt. Örmon yonğoğining yirik mevali bir turi. Jan. Yevropa va Osiyoda tarqalgan. Örta va Jan. Yevropa, Turkiya, AQŞ, Kavkaz, Qrim va b. joylarda östiriladi. Böyi 3—10 m, bir uyli, guli ayrim jinsli, çangçisi (otalik guli) kuçalasimon töpgulga, urğoçisi (onalik guli) yakkayakka yoki 2—3 tadan yiğilgan. Sentokt.da pişadi; mevasi (yonğoği) yirik, çözinçoq, pösti yupqa. Mağzi tarkibida 52—71% yoğ, 12—18% oqsil va 3—10% uglevod bor; F. mağzi qovurilgan yoki xom holida yeyiladi, qandolatçilik sanoatida işlatiladi, yoğ olinadi. F. uruğidan, parxiş, baçki ildizlaridan köpaytiriladi. Köçatlari 8x6 yoki 8x10 m sxemada ekiladi. Şakl berişda tupida 8—10 asosiy novda qoddiriladi. Köçati ötkazilgaç, 4—6yili hosilga kiradi. Hosildorligi 10—30 s/ga.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФУНДУК, фундук, (Corylus maxima Mill.) — қайиндошлар (қайингуллилар оиласи)га мансуб бута ёки дарахт. Ўрмон ёнғоғининг йирик мевали бир тури. Жан. Европа ва Осиёда тарқалган. Ўрта ва Жан. Европа, Туркия, АҚШ, Кавказ, Қрим ва б. жойларда ўстирилади. Бўйи 3—10 м, бир уйли, гули айрим жинсли, чангчиси (оталик гули) кучаласимон тўпгулга, урғочиси (оналик гули) яккаякка ёки 2—3 тадан йиғилган. Сентокт.да пишади; меваси (ёнғоғи) йирик, чўзинчоқ, пўсти юпқа. Мағзи таркибида 52—71% ёғ, 12—18% оқсил ва 3—10% углевод бор; Ф. мағзи қовурилган ёки хом ҳолида ейилади, қандолатчилик саноатида ишлатилади, ёғ олинади. Ф. уруғидан, пархиш, бачки илдизларидан кўпайтирилади. Кўчатлари 8x6 ёки 8x10 м схемада экилади. Шакл беришда тупида 8—10 асосий новда қоддирилади. Кўчати ўтказилгач, 4—6йили ҳосилга киради. Ҳосилдорлиги 10—30 ц/га.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.