Fuqaro mudofaasi
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 317-b. — ziyouz.com
Fuqaro mudofaasi - aholini duşmanning ehtimol tutilgan havo hujumidan himoya qiliş va xalq xöjaligining barqaror işlab turişini ta'minlaş uçun ötkaziladigan umumdavlat tadbirlari tizimi. 20-a.ning 50— 60-y.larida yirik davlatlarda taşkil etilgan. F.m.ning maxsus boşqaruv organlari, qöşinlari, harbiylaştirilgan va harbiylaştirilmagan qismlari (bu qismlar mehnatga yaroqli aholi hisobidan tuziladi) bölgan. Özbekiston Respublikasi hukumati 1991 y.da Turkiston harbiy okrugi F.m. ştabi va uning joylardagi bölinmalari bölmiş ilgarigi F.m. tizimini qayta körib çiqib, uni fuqaro muhofazasi tizimiga aylantirdi. Uşbu tizimdan harbiy va militarizatsiya yönalişi çiqarib taşlandi. Ayni paytda uning inson xavfsizligini ta'minlaş, hayoti va soğliğiga taxdidning oldini oliş borasidagi vazifalari kengaytirildi. Bu tizim Mudofaa işlari böyiça vazirlik tarkibiga F.m. va favqulodda vaziyatlar boşqarmasi sifatida kiritiddi. Prezident I. A. Karimov sözlariga köra, F. m. birinçidan, faqat xabardor qiliş b-n şuğullanib qolmay, balki ilmiy ma'lumotlardan, tarixiy tajribalardan, gidrometeomarkaz axborotlaridan, Özbekiston hududining geologik öziga xos tomonlaridan foydalangan holda favqulodda vaziyatlarni başorat qila olişlari, odamlar xavfsizligini ta'minlaş va obyekt lar barqarorligini oşiriş borasida tavsiyalar berişlari darkor. Ikkinçidan F.m. taşkilotlarining körsatmalari barça vazirliklar, boşqarmalar, mahalliy hokimiyat tizimlari, fuqarolar tomonidan bekamu köst bajarilişi lozim. Uçinçidan, F.m. tizimlari faqat körsatmalar beriş b-n çegaralanib qolmay, balki harbiylar sifatida rahbarlarni, fuqarolarni taklif etilgan muhandisliktexnik va profilaktik tadbirlarni bajarişga majbur etişlari va uşbu işlarni taşkil etişlari lozim.
Özbekiston Respublikasi Prezidentining 1996 y. 4 martdagi farmoniga binoan, aholini va xalq xöjaligi obyektlarini tabiiy ofatlardan muhofaza qilişning samarali tizimini taşkil etiş, respublikada tabiiy va texnogen tusdagi favqulodsa vaziyatlarni oldini oliş va oqibatlarini bartaraf etiş maqsadida ÖzR Mudofaa işlari vazirligining F.m. va favqulodda vaziyatlar boşqarmasi negizida ÖzR Favqulodda vaziyatlar vazirligi taşkil qilingan.
Islom Inoyatov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФУҚАРО МУДОФААСИ - аҳолини душманнинг эҳтимол тутилган ҳаво ҳужумидан ҳимоя қилиш ва халқ хўжалигининг барқарор ишлаб туришини таъминлаш учун ўтказиладиган умумдавлат тадбирлари тизими. 20-а.нинг 50— 60-й.ларида йирик давлатларда ташкил этилган. Ф.м.нинг махсус бошқарув органлари, қўшинлари, ҳарбийлаштирилган ва ҳарбийлаштирилмаган қисмлари (бу қисмлар меҳнатга яроқли аҳоли ҳисобидан тузилади) бўлган. Ўзбекистон Республикаси ҳукумати 1991 й.да Туркистон ҳарбий округи Ф.м. штаби ва унинг жойлардаги бўлинмалари бўлмиш илгариги Ф.м. тизимини қайта кўриб чиқиб, уни фуқаро муҳофазаси тизимига айлантирди. Ушбу тизимдан ҳарбий ва милитаризация йўналиши чиқариб ташланди. Айни пайтда унинг инсон хавфсизлигини таъминлаш, ҳаёти ва соғлиғига тахдиднинг олдини олиш борасидаги вазифалари кенгайтирилди. Бу тизим Мудофаа ишлари бўйича вазирлик таркибига Ф.м. ва фавқулодда вазиятлар бошқармаси сифатида киритидди. Президент И. А. Каримов сўзларига кўра, Ф. м. биринчидан, фақат хабардор қилиш б-н шуғулланиб қолмай, балки илмий маълумотлардан, тарихий тажрибалардан, гидрометеомарказ ахборотларидан, Ўзбекистон ҳудудининг геологик ўзига хос томонларидан фойдаланган ҳолда фавқулодда вазиятларни башорат қила олишлари, одамлар хавфсизлигини таъминлаш ва объект лар барқарорлигини ошириш борасида тавсиялар беришлари даркор. Иккинчидан Ф.м. ташкилотларининг кўрсатмалари барча вазирликлар, бошқармалар, маҳаллий ҳокимият тизимлари, фуқаролар томонидан бекаму кўст бажарилиши лозим. Учинчидан, Ф.м. тизимлари фақат кўрсатмалар бериш б-н чегараланиб қолмай, балки ҳарбийлар сифатида раҳбарларни, фуқароларни таклиф этилган муҳандисликтехник ва профилактик тадбирларни бажаришга мажбур этишлари ва ушбу ишларни ташкил этишлари лозим.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 1996 й. 4 мартдаги фармонига биноан, аҳолини ва халқ хўжалиги объектларини табиий офатлардан муҳофаза қилишнинг самарали тизимини ташкил этиш, республикада табиий ва техноген тусдаги фавқулодца вазиятларни олдини олиш ва оқибатларини бартараф этиш мақсадида ЎзР Мудофаа ишлари вазирлигининг Ф.м. ва фавқулодда вазиятлар бошқармаси негизида ЎзР Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ташкил қилинган.
Ислом Иноятов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.