Fuqaroligi bölmagan şaxslar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 319–320-b. — ziyouz.com
Fuqaroligi bölmagan şaxslar FUQAROLIGI BÖLMAGAN ŞAXSLAR, apatridlar — muayyan mamlakatning fuqarosi hisoblanmaydigan va biron çet davlat fuqaroligiga mansubligini isbotlaydigan dalillari bölmagan şaxslar. Şaxs öz fuqaroligini yöqotgan va yangidan fuqarolik huquqini olmagan vaktda fuqarosizlik kelib çiqadi. F.b.ş. soni köpayganligi tufayli fuqarosizlikni kamaytiriş va F.b.ş.ni himoya qilişga qaratilgan bir qança xalqaro konvensiyalar qabul qilingan (mas, Fuqarosizlikni kamaytiriş töğrisidagi 1961 y.gi konvensiya, Erga tekkan ayolning fuqaroligi töğrisidagi 1957 y.gi konvensiya).
Özbekistonda F.b.ş.ning huquqiy holati «Özbekiston Respublikasining fuqaroligi töğrisida»gi qonun (1992 y. 2 iyul)da öz ifodasini topgan. Özbekiston Respublikasida yaşab turgan, lekin Özbekiston Respublikasining fuqaroligi töxtatilgan, boşqa davlat fuqarosi bölmagan şaxslarga içki işlar idorasi tomonidan F.b.ş.ga möljallangan istiqomat guvohnomasi beriladi. F.b.ş. fuqarolar kabi şaxsiy, ijtimoiyiqtisodiy huquqlardan teng foydalanadilar, biroq siyosiy huquqlardan foydalana olmaydilar: oliy va mahalliy vakillik organlariga saylana olmaydilar; davlat hokimiyatining boşqaruv organlarida işlaşlari, şuningdek, harbiy xizmatni ötaşlari mumkin emas.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФУҚАРОЛИГИ БЎЛМАГАН ШАХСЛАР, апатридлар — муайян мамлакатнинг фуқароси ҳисобланмайдиган ва бирон чет давлат фуқаролигига мансублигини исботлайдиган далиллари бўлмаган шахслар. Шахс ўз фуқаролигини йўқотган ва янгидан фуқаролик ҳуқуқини олмаган вактда фуқаросизлик келиб чиқади. Ф.б.ш. сони кўпайганлиги туфайли фуқаросизликни камайтириш ва Ф.б.ш.ни ҳимоя қилишга қаратилган бир қанча халқаро конвенциялар қабул қилинган (мас, Фуқаросизликни камайтириш тўғрисидаги 1961 й.ги конвенция, Эрга теккан аёлнинг фуқаролиги тўғрисидаги 1957 й.ги конвенция).
Ўзбекистонда Ф.б.ш.нинг ҳуқуқий ҳолати «Ўзбекистон Республикасининг фуқаролиги тўғрисида»ги қонун (1992 й. 2 июль)да ўз ифодасини топган. Ўзбекистон Республикасида яшаб турган, лекин Ўзбекистон Республикасининг фуқаролиги тўхтатилган, бошқа давлат фуқароси бўлмаган шахсларга ички ишлар идораси томонидан Ф.б.ш.га мўлжалланган истиқомат гувоҳномаси берилади. Ф.б.ш. фуқаролар каби шахсий, ижтимоийиқтисодий ҳуқуқлардан тенг фойдаланадилар, бироқ сиёсий ҳуқуқлардан фойдалана олмайдилар: олий ва маҳаллий вакиллик органларига сайлана олмайдилар; давлат ҳокимиятининг бошқарув органларида ишлашлари, шунингдек, ҳарбий хизматни ўташлари мумкин эмас.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.