Fuqarolik

Fuqarolik — şaxsning muayyan davlat b-n doimiy siyosiyhuqukiy aloqasi; bu aloqa şaxs va davlatning özaro huquq va majburiyatlarida ifodalanadi. Şaxs F.ka ega bölgaç, davlat uning hamma huquq va erkinliklarini e'tirof etadi, ularning amalga oşişini ta'minlaş çoralarini köradi. Fuqarolarning manfaatlarini davlat, fuqarolar boşqa mamlakatlar hududida turgan vaqtda ham himoya qiladi, ularga homiylik körsatadi. Öz navbatida, fuqarolar davlat qonunlari va qoidalarga sözsiz rioya kiladilar, özlari uçun belgilangan majburiyatlarni bajaradilar. Bu huquq va majburiyatlar yiğindisi fuqaroning siyosiyhuquqiy maqomini taşkil etadi, fuqarolar ana şu maqom b-n çet el fuqarolari va fuqaroligi bölmagan şaxslardş ajralib turadilar. F. asosan 2 yöl b-n qabul qilinadi; tuğilganlik dalili asosida («filiatsiya») va naturalizatsiya yöli bn. Tuğiliş asosida F.ka qabul qilişda 2 xil qoida: «qon huquqi» va «tuproq huquqi» qoidasi qöllaniladi. «Qon huquqi» deb nomlangan qoida şu davlatning fuqarolaridan tuğilgan şaxsni fuqaro deb tan oladi (ayrim davlatlarda otaonasining biri tegişli F.ka egaligi yetarli). Kaysi davlat hududida bu şaxsning tuğilganligi ahamiyatga ega emas. «Tuproq huquqi» qoidasi, fuqaroligidan qat'i nazar, agarda şaxs mazkur davlat hududida tuğilgan bölsa, unda öşa şaxs fuqaro deb tan olinadi. Naturalizatsiya yöli b-n F.ni qabul kiliş mamlakatda yaşab kelayotgan şaxsning F.ni oliş töğrisidagi iltimosi b-n boğliqdir.

Özbekistonda F.ning huquqiy holati ÖzR Konstitutsiyasining 6bobida hamda «Özbekiston Respublikasining fuqaroligi töğrisida»gi qonun (1992 y. 2 iyul)da körsatib ötilgan. Özbekiston Respublikasining butun hududida yagona F. örnatilgan. Özbekiston Respublikasining fuqaroligi, unga qanday asoslarda ega bölganlikdan qat'i nazar, hamma uçun tengdir. Qoraqalpoğiston Respublikasining fuqarosi ayni vaktda Özbekiston Respublikasining fuqarosi hisoblanadi. F.ka ega böliş va uni yöqotiş asoslari hamda tartibi qonun b-n belgilanadi.