Fuqarolik huquqi
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 324-b. — ziyouz.com
Fuqarolik huquqi - huquq sohasi; yuridik jihatdan teng bölgan subyektlar örtasidagi mulkiy va şaxsiy nomulkiy munosabatlarni tartibga soluvçi va mustahkamlovçi huquq normalari yiğindisidan iborat. F.h. özining predmeti hisoblangan mulkiy va şaxsiy munosabatlarni tartibga solişda iştirokçilarining tengligini e'tirof etişga, mulkning daxleizligiga, şartnomaning erkinligiga, xususiy işlarga bironbir kişining özboşimçalik b-n aralaşişiga yöl qöyilmasligiga, fuqarolik huquqlari tösqinliksiz amalga oşirilişini, buzilgan hukuqlar tiklanişini, ularning sud orqali himoya qilinişini ta'minlaş zarurligiga asoslanadi. F.h.da mulkiy munosabatlar asosiy örinni egallaydi. Mulkiy munosabatlar jumlasiga mulkni egallaş, undan foydalaniş va uni tasarruf etiş, majburiyatlarni bajariş b-n boğliq munosabatlar va ş.k. kiradi. Qonunda nazarda tutilgan hollarda F.h. boşqa şaxsiy nomulkiy huquqlarni ham tartibga soladi. Şaxsiy nomulkiy munosabatlar va mulkiy munosabatlar b-n boğliq bölmagan şaxsiy munosabatlar jumlasiga şa'n, qadrqimmat, işçanlik obrösi, intellektual mulk obyektlari b-n aloqador munosabatlar kiradi. Fuqarolar, yuridik şaxslar va davlat F.h.ning subyektlari hisoblanadi. F.h.ning obyektlariga aşyolar, şu jumladan, pul va qimmatli qoğozlar, boşqa buyumlar, molmulk, şu jumladan, mulkiy huquqlar, işlar va xizmatlar, ixtirolar, sanoat namunalari, fan, adabiyot, san'at asarlari va intellektual faoliyatning boşka natijalari, şuningdek, şaxsiy nomulkiy xuquqlar va b. moddiy hamda nomoddiy boyliklar kiradi. Özbekiston Respublikasi F.h.ning asosiy manbaini Özbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va FK taşkil etadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФУҚАРОЛИК ҲУҚУҚИ - ҳуқуқ соҳаси; юридик жиҳатдан тенг бўлган субъектлар ўртасидаги мулкий ва шахсий номулкий муносабатларни тартибга солувчи ва мустаҳкамловчи ҳуқуқ нормалари йиғиндисидан иборат. Ф.ҳ. ўзининг предмети ҳисобланган мулкий ва шахсий муносабатларни тартибга солишда иштирокчиларининг тенглигини эътироф этишга, мулкнинг дахлеизлигига, шартноманинг эркинлигига, хусусий ишларга биронбир кишининг ўзбошимчалик б-н аралашишига йўл қўйилмаслигига, фуқаролик ҳуқуқлари тўсқинликсиз амалга оширилишини, бузилган ҳукуқлар тикланишини, уларнинг суд орқали ҳимоя қилинишини таъминлаш зарурлигига асосланади. Ф.ҳ.да мулкий муносабатлар асосий ўринни эгаллайди. Мулкий муносабатлар жумласига мулкни эгаллаш, ундан фойдаланиш ва уни тасарруф этиш, мажбуриятларни бажариш б-н боғлиқ муносабатлар ва ш.к. киради. Қонунда назарда тутилган ҳолларда Ф.ҳ. бошқа шахсий номулкий ҳуқуқларни ҳам тартибга солади. Шахсий номулкий муносабатлар ва мулкий муносабатлар б-н боғлиқ бўлмаган шахсий муносабатлар жумласига шаън, қадрқиммат, ишчанлик обрўси, интеллектуал мулк объектлари б-н алоқадор муносабатлар киради. Фуқаролар, юридик шахслар ва давлат Ф.ҳ.нинг субъектлари ҳисобланади. Ф.ҳ.нинг объектларига ашёлар, шу жумладан, пул ва қимматли қоғозлар, бошқа буюмлар, молмулк, шу жумладан, мулкий ҳуқуқлар, ишлар ва хизматлар, ихтиролар, саноат намуналари, фан, адабиёт, санъат асарлари ва интеллектуал фаолиятнинг бошка натижалари, шунингдек, шахсий номулкий хуқуқлар ва б. моддий ҳамда номоддий бойликлар киради. Ўзбекистон Республикаси Ф.ҳ.нинг асосий манбаини Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси ва ФК ташкил этади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.