Fuqaroviy da'vo
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 317–318-b. — ziyouz.com
Fuqaroviy da'vo — özining buzilgan huquq yoki qonun b-n qöriqlanadigan manfaatlarini himoya qiliş maqsadida sudga murojaat qilişning protsessual vositasi. Uşbu turkumdagi da'volar fuqarolik, oila, mehnat, uyjoy va boşqa huquq sohalariga oid normalarning buzilişi oqibatida vujudga keladi. Şuningdek, şaxslarning jinoyat qilişi oqiba.tida fuqarolarga yetkazilgan zarar ham F.d. tartibida qözğatilib, undirib berişga yöl qöyiladi. F.d. deganda, asosan, nizoli iş tuşuniladi. Bunday işlarda albatta nizolaşuvçi subyektlar — da'vogar va javobgar qatnaşadi. Ular örtasida da'vo talabining bölişi va uning sudga taallukdi ekanligi F.d.ning zaruriy şartlaridan biri hisoblanadi. Har qanday F. d.ning moddiyhuquqiy va protsessualhuquqiy tomoni böladi. Da'voning moddiyhuquqiy tomoni deganda da'vogarning talabi, mas, aşyoni topşiriş, pul undiriş, zararni qoplaş va b. tuşuniladi. Da'voning protsessualhuquqiy tomoni esa nizoni sudga taalluqligi va sud tomonidan körib hal qilinişini bildiradi. F.d.ning berilişi sudda iş qözğatiş uçun asos böladi. Şuningdek, qonunçilikda da'voli işlardan taşqari nizosiz, da'vosiz işlar ham sudda körilişi belgilangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФУҚАРОВИЙ ДАЪВО — ўзининг бузилган ҳуқуқ ёки қонун б-н қўриқланадиган манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида судга мурожаат қилишнинг процессуал воситаси. Ушбу туркумдаги даъволар фуқаролик, оила, меҳнат, уйжой ва бошқа ҳуқуқ соҳаларига оид нормаларнинг бузилиши оқибатида вужудга келади. Шунингдек, шахсларнинг жиноят қилиши оқиба.тида фуқароларга етказилган зарар ҳам Ф.д. тартибида қўзғатилиб, ундириб беришга йўл қўйилади. Ф.д. деганда, асосан, низоли иш тушунилади. Бундай ишларда албатта низолашувчи субъектлар — даъвогар ва жавобгар қатнашади. Улар ўртасида даъво талабининг бўлиши ва унинг судга тааллукди эканлиги Ф.д.нинг зарурий шартларидан бири ҳисобланади. Ҳар қандай Ф. д.нинг моддийҳуқуқий ва процессуалҳуқуқий томони бўлади. Даъвонинг моддийҳуқуқий томони деганда даъвогарнинг талаби, мас, ашёни топшириш, пул ундириш, зарарни қоплаш ва б. тушунилади. Даъвонинг процессуалҳуқуқий томони эса низони судга тааллуқлиги ва суд томонидан кўриб ҳал қилинишини билдиради. Ф.д.нинг берилиши судда иш қўзғатиш учун асос бўлади. Шунингдек, қонунчиликда даъволи ишлардан ташқари низосиз, даъвосиз ишлар ҳам судда кўрилиши белгиланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.