Fuzayl maxdum
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 296–297-b. — ziyouz.com
Fuzayl maxdum - Abduğafurbek öğli, Hoji Abdulkarim (19-a.ning sönggi çoragi, Karmana — 20-a.ning 30-y.lari) — Turkistonda sovet rejimiga qarşi qurolli harakat rahbarlaridan biri. Yirik ulamo sifatida Buxoro amirligida şuhrat qozongan. 20-a. boşlaridan Qrrateginda beklik qilgan.
Buxoro bosqinidan söng Şarqiy Buxoroga qizil armiya qismlari bostirib kelganida F.M. Qorategin qörboşisi sifatida Ibrohimbeknint asosiy örinbosari hisoblangan. 1921 y.da uning köl ostida 3 ming yigitdan iborat 26 ta qörboşilar dastalari harakat qilgan. U Qorategin va Şerobod muzofotlarida qizil armiyaga qarşi kuraş olib borgan. F.M. 1921 y. martda Darvoz (markazi — Qal'ayi Xumb)ni ozod etib, bu yerda bolşeviklar hukmronligiga barham bergan.
F.M. Garm ş.da miltiqsozlik, öqdori yasaş, harbiy kiyimlar tikiş ustaxonalari oçgan. U özi boşqargan viloyat hududida mustaqil siyosat yuritgan. Sadriddin Ayniynint yozişiça, «F.M. öz davlatini mustahkamlaş uçun qoğoz aqça ham bosib çikargan».
Qorategin va Darvoz qizil askarlar tomonidan bosib olingaç, 1923 y. avg. oyida F.M. kiçik mikdordagi askarlari b-n Afğonistonga ötib ketgan. Keyinçalik u bir neça marta Şarqiy Buxoro hududiga qaytib, qizil askarlarga keskin zarbalar bergan.
Keyinçalik Hoji Abdulkarim nomi b-n Şarqiy Turkiston (Qaşqar) dagi milliy ozodlik kuraşida faol qatnaşgan. 20-a.ning 30-y.lari örtalarida u Qaşqardagi sovet elçixonasiga topşirilgaç, sovet rejimi tomonidan qatl qilingan.
Ad.: Sadriddin Ayniy, 2j., T., 1964; Özbekistonning yangi tarixi, 2kitob [Özbekiston sovet mustamlakaçiligi davrida], T., 2000.
Qahramon Rajabov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФУЗАЙЛ МАХДУМ - Абдуғафурбек ўғли, Ҳожи Абдулкарим (19-а.нинг сўнгги чораги, Кармана — 20-а.нинг 30-й.лари) — Туркистонда совет режимига қарши қуролли ҳаракат раҳбарларидан бири. Йирик уламо сифатида Бухоро амирлигида шуҳрат қозонган. 20-а. бошларидан Қрратегинда беклик қилган.
Бухоро босқинидан сўнг Шарқий Бухорога қизил армия қисмлари бостириб келганида Ф.М. Қоратегин қўрбошиси сифатида Иброҳимбекнинт асосий ўринбосари ҳисобланган. 1921 й.да унинг кўл остида 3 минг йигитдан иборат 26 та қўрбошилар дасталари ҳаракат қилган. У Қоратегин ва Шеробод музофотларида қизил армияга қарши кураш олиб борган. Ф.М. 1921 й. мартда Дарвоз (маркази — Қалъайи Хумб)ни озод этиб, бу ерда большевиклар ҳукмронлигига барҳам берган.
Ф.М. Гарм ш.да милтиқсозлик, ўқдори ясаш, ҳарбий кийимлар тикиш устахоналари очган. У ўзи бошқарган вилоят ҳудудида мустақил сиёсат юритган. Садриддин Айнийнинт ёзишича, «Ф.М. ўз давлатини мустаҳкамлаш учун қоғоз ақча ҳам босиб чикарган».
Қоратегин ва Дарвоз қизил аскарлар томонидан босиб олингач, 1923 й. авг. ойида Ф.М. кичик микдордаги аскарлари б-н Афғонистонга ўтиб кетган. Кейинчалик у бир неча марта Шарқий Бухоро ҳудудига қайтиб, қизил аскарларга кескин зарбалар берган.
Кейинчалик Ҳожи Абдулкарим номи б-н Шарқий Туркистон (Қашқар) даги миллий озодлик курашида фаол қатнашган. 20-а.нинг 30-й.лари ўрталарида у Қашқардаги совет элчихонасига топширилгач, совет режими томонидан қатл қилинган.
Ад.: Садриддин Айний, 2ж., Т., 1964; Ўзбекистоннинг янги тарихи, 2китоб [Ўзбекистон совет мустамлакачилиги даврида], Т., 2000.
Қаҳрамон Ражабов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.