Fyuzelyaj
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 325-b. — ziyouz.com
Fyuzelyaj (frans. suseau — urçuq) — aviatsyyada — uçiş apparata {vertolyot, gidrosamolyot, samolyot) ning ekipaj a'zolari, yölovçilar, yuklar va jihozlar uçun möljallangan korpusi. Apparatning qanotlari, dum kanotlari, ba'zan, şassi (tana) va kuç qurilmasini özaro boğlab turadi. Asosiy qismlari karkas («sinç», qobirğa) va krplamadan iborat. Asosan, suyri (şamol siypab ötib ketadigan) şakdda yasaladi. F.ning fermali (fazoviy fermadan iborat), balkali (böylama va kundalang balkalar, ya'ni lonjeron, stringer va şpangoutlardan iborat) va aralaş (odd qismi fermali, orqa qismi balkali va aksinça) xillari böladi.
Tovuşdan tez uçar samolyotlar F.ining tumşuq qismi uçli (öta suyri) kilib yasaladi. Şunda ularning aerodinamik xossalari yaxşilanadi. Gondolatsd dum qanot maxsus balkalarga örnatiladi. Gidrosamolyotning F.i qayiq şaklida yasaladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФЮЗЕЛЯЖ (франц. suseau — урчуқ) — авиацйяда — учиш аппарата {вертолёт, гидросамолёт, самолёт) нинг экипаж аъзолари, йўловчилар, юклар ва жиҳозлар учун мўлжалланган корпуси. Аппаратнинг қанотлари, дум канотлари, баъзан, шасси (тана) ва куч қурилмасини ўзаро боғлаб туради. Асосий қисмлари каркас («синч», қобирға) ва крпламадан иборат. Асосан, суйри (шамол сийпаб ўтиб кетадиган) шакдда ясалади. Ф.нинг фермали (фазовий фермадан иборат), балкали (бўйлама ва кундаланг балкалар, яъни лонжерон, стрингер ва шпангоутлардан иборат) ва аралаш (одд қисми фермали, орқа қисми балкали ва аксинча) хиллари бўлади.
Товушдан тез учар самолётлар Ф.ининг тумшуқ қисми учли (ўта суйри) килиб ясалади. Шунда уларнинг аэродинамик хоссалари яхшиланади. Гондолацд дум қанот махсус балкаларга ўрнатилади. Гидросамолётнинг Ф.и қайиқ шаклида ясалади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.