Gagalar

Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 11–12-b. — ziyouz.com

Gagalar (Somateria) — ğozsimonlar turkumining ördaksimonlar oilasiga mansub quşlar uruği. Yevropa, Osiyo, Şim.Amerikada yaşaydigan yirik dengiz ördaklari; 4 turi mavjud. Boşi katta, böyni qisqa, tumşuği keng va kalta. Oğirligi 3 kg gaça. Uyasini tundra yoki dengiz oralariga quradi. Koloniyadagi uyalar soni 10 minggaça yetganligi ma'lum. Odatda 4—5 ta tuxum qöyadi. Modasi 24—27 kun tuxum bosadi. Tuxumdan çiqqan bolalari 1,5—2 sutka-dan keyin modasi b-n dengizga tuşib ketadi. Oddiy G. (S. mollssima)HHHr yumşoq parlari issiqlik saklaş xususiyatiga ega. Har bir uyada 18—20 g toza par böladi. G. parlarini yiğiş kadimdan ma'lum. G. tuxumlarini yiğiş, pari uçun köplab ovlaş natijasida 20-a. boşlarida soni kamayib ketgan edi. Himoya çoralari körilişi muno-sabati b-n soni va areali tiklandi. Közoynakli gaga (S. ﬁ scheri), toğ gagasi (S. spectabilis), kiçik yoki sibir gagasi (Polysticta stelleri) koloniya bölib köpaymaydi. G. dengiz umurtqasizlari, mollyuskalari b-n oziqlanadi.Oddiy gaga (nari va modasi).

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ГАГАЛАР (Somateria) — ғозсимонлар туркумининг ўрдаксимонлар оиласига мансуб қушлар уруғи. Европа, Осиё, Шим.Америкада яшайдиган йирик денгиз ўрдаклари; 4 тури мавжуд. Боши катта, бўйни қисқа, тумшуғи кенг ва калта. Оғирлиги 3 кг гача. Уясини тундра ёки денгиз ораларига қуради. Колониядаги уялар сони 10 минггача етганлиги маълум. Одатда 4—5 та тухум қўяди. Модаси 24—27 кун тухум босади. Тухумдан чиққан болалари 1,5—2 сутка-дан кейин модаси б-н денгизга тушиб кетади. Оддий Г. (S. mollssima)HHHr юмшоқ парлари иссиқлик саклаш хусусиятига эга. Ҳар бир уяда 18—20 г тоза пар бўлади. Г. парларини йиғиш кадимдан маълум. Г. тухумларини йиғиш, пари учун кўплаб овлаш натижасида 20-а. бошларида сони камайиб кетган эди. Ҳимоя чоралари кўрилиши муно-сабати б-н сони ва ареали тикланди. Кўзойнакли гага (S. ﬁ scheri), тоғ гагаси (S. spectabilis), кичик ёки сибирь гагаси (Polysticta stelleri) колония бўлиб кўпаймайди. Г. денгиз умуртқасизлари, моллюскалари б-н озиқланади.Оддий гага (нари ва модаси).

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.