Gall yurişlari
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 60-b. — ziyouz.com
Gall yurişlari GALL YURIŞLARI, Yuliy Sezarning gall yurişlari — rimliklarning Yuliy Sezar boşçiligida Transalp Galliyasi va Britaniyani bosib oliş maqsadida mil. av. 58—51 y.larda uyuştirgan 8 ta harbiy yurişi. Hoz. Şveysariya xududida yaşagan gelvet qabilalarining harakati G.yu. boşlanişiga turtki bölgan. Rimning Galliya provinsiyasi va Rim ittifoqçilari bölgan eduy qabilalarini himoya qiliş bahonasida Sezar gelvetlar ustiga yuriş qilib ularni Bibrakta yaqinida tor-mor keltirgan (mil. av. 58), Şim. Galliya (hoz. Elzas) dagi svevlarni Reyn ortiga quvib yuborgan, belglar va b. qabilalarning qarşiligini sindirgan, Sezar Gal-liyada Rim garnizonini joylaştirib 57 y.da mamlakat zabt etilgani haqida senatga xabar bergan. Biroq gall qabilalarining qözğolonlari davom etmoqda edi. Qözğolonçilarni ehtimol tutilgan ittifoqçilaridan maxrum etiş maqsadida Sezar ikki marta (55 va 54) Britaniyaga harbiy yuriş uyuştirgan, ikki marta (55 va 53) Reyn daryosini keçib ötgan. 52 y. arvernlar qabilasi boşliği Versingetorig rahbarligida umumiy qözğolon kötarilgan. Qözğolonçilar dastlab, rimliklar ustidan Gergoviya ş. yaqinida (hoz. Klermon-Ferran yaqinida) ğalabaga erişadi. Lekin qözğolonçilar orasida ahillik bölmagani, zodagonlarning qözğolon rahbariga işonçsizlik b-n qaraşlari ularning kuçini zaiflaştirgan. Sezar Versingetorig askarini Aleziya ş.da qamal kilgan va unga yordamga kelgan qöşinni tor-mor keltirgan hamda qamaddagilarni taslim bölişga majbur qilgan. Qarşilik körsatişga uringan qabilalar 51 y.da böysundirilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАЛЛЬ ЮРИШЛАРИ, Юлий Цезарнинг галль юришлари — римликларнинг Юлий Цезарь бошчилигида Трансальп Галлияси ва Британияни босиб олиш мақсадида мил. ав. 58—51 й.ларда уюштирган 8 та ҳарбий юриши. Ҳоз. Швейцария худудида яшаган гельвет қабилаларининг ҳаракати Г.ю. бошланишига туртки бўлган. Римнинг Галлия провинцияси ва Рим иттифоқчилари бўлган эдуй қабилаларини ҳимоя қилиш баҳонасида Цезарь гельветлар устига юриш қилиб уларни Бибракта яқинида тор-мор келтирган (мил. ав. 58), Шим. Галлия (ҳоз. Эльзас) даги свевларни Рейн ортига қувиб юборган, белглар ва б. қабилаларнинг қаршилигини синдирган, Цезарь Гал-лияда Рим гарнизонини жойлаштириб 57 й.да мамлакат забт этилгани ҳақида сенатга хабар берган. Бироқ галль қабилаларининг қўзғолонлари давом этмоқда эди. Қўзғолончиларни эҳтимол тутилган иттифоқчиларидан махрум этиш мақсадида Цезарь икки марта (55 ва 54) Британияга ҳарбий юриш уюштирган, икки марта (55 ва 53) Рейн дарёсини кечиб ўтган. 52 й. арвернлар қабиласи бошлиғи Верцингеториг раҳбарлигида умумий қўзғолон кўтарилган. Қўзғолончилар дастлаб, римликлар устидан Герговия ш. яқинида (ҳоз. Клермон-Ферран яқинида) ғалабага эришади. Лекин қўзғолончилар орасида аҳиллик бўлмагани, зодагонларнинг қўзғолон раҳбарига ишончсизлик б-н қарашлари уларнинг кучини заифлаштирган. Цезарь Верцингеториг аскарини Алезия ш.да қамал килган ва унга ёрдамга келган қўшинни тор-мор келтирган ҳамда қамаддагиларни таслим бўлишга мажбур қилган. Қаршилик кўрсатишга уринган қабилалар 51 й.да бўйсундирилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.