Galley kometasi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 58–59-b. — ziyouz.com
Galley kometasi — dumli yulduz. Ingliz olimi E. Galley 1705 y.da kaşf qilgan va uning Quyoş sistemasi a'zosi ekanligini isbotlagan. Kometaning Quyoş atrofida aylaniş davri taxm. 76 yilga teng. 1910 va 1986 y.larda Quyoşga yaqinlaşganida avvaldan tuzilgan bir qança xalqaro dasturlarga muvofiq kuzatuv işlari olib borildi. 1910 y.da Quyoşga yaqinlaşişida uning dumi 140° bölib, Yer şari uning dumi orasidan ötgan bölişi kerak, orbitasining ekssentrisiteti 0,967, perigeliyda Quyoşdan uzoqligi 0,6 astronomik birlikka teng. Quyoşga har gal yaqinlaşganida ilgarigiga qaraganda xiraroq körinadi. 1986 y.ga yaqin kelişida ham 1910 y.dagiga qaraganda 2— 3 marta xiraroq edi. Şunga qaramay, oddiy teleskopik kuzatişlardan taşqari G.k.ga sobiq Ittifoq («Vega-1», 1986.6.3, «Vega-2», 1986.9.3), AQŞ, Yaponiya, Fransiya, Germaniya («Jotto», 1986.14.3) dan maxsus kosmik apparatlar uçirilib, G.k. yaqinida har tomonlama tekşirişlar olib borildi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАЛЛЕЙ КОМЕТАСИ — думли юлдуз. Инглиз олими Э. Галлей 1705 й.да кашф қилган ва унинг Қуёш системаси аъзоси эканлигини исботлаган. Кометанинг Қуёш атрофида айланиш даври тахм. 76 йилга тенг. 1910 ва 1986 й.ларда Қуёшга яқинлашганида аввалдан тузилган бир қанча халқаро дастурларга мувофиқ кузатув ишлари олиб борилди. 1910 й.да Қуёшга яқинлашишида унинг думи 140° бўлиб, Ер шари унинг думи орасидан ўтган бўлиши керак, орбитасининг эксцентриситети 0,967, перигелийда Қуёшдан узоқлиги 0,6 астрономик бирликка тенг. Қуёшга ҳар гал яқинлашганида илгаригига қараганда хирароқ кўринади. 1986 й.га яқин келишида ҳам 1910 й.дагига қараганда 2— 3 марта хирароқ эди. Шунга қарамай, оддий телескопик кузатишлардан ташқари Г.к.га собиқ Иттифоқ («Вега-1», 1986.6.3, «Вега-2», 1986.9.3), АҚШ, Япония, Франция, Германия («Жотто», 1986.14.3) дан махсус космик аппаратлар учирилиб, Г.к. яқинида ҳар томонлама текширишлар олиб борилди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.