Galton
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 67-b. — ziyouz.com
Galton GALTON, Golton (Galton) Frensis (1822.16.2, Birmingem — 1911, 17.1, London) — ingliz psixologi va antropologi. Oksford va Kembrij un-tlarining faxriy d-ri. Yevgenikaning asosçilaridan biri. G. birinçilardan bölib, eksperimental va matematik metodlar asosida odamlar örtasida individual-psixologik tafovutlar mavjudligi haqidagi ta'limot — differensial psixologişp işlab çikdi. Ç. Darvin evolyutsion nazariyasi ta'sirida bölgan G. odamlar orasidagi bu tafovutlarni aksariyat nasliy omillar b-n tuşuntiradi. Şaxe rivojlanişida bu omillarning roli haqidagi masalaning qöyilişi öziga xos novatorlik bölgan, biroq ular ahamiyatini oşirib yuboriş odamning ijtimoiy mohiyatini inkor etuvçi bir yoklama xulosalarga olib keldi. G. odam tabiatini takomillaştirişni irsiyat qonuniyatlari asosida öta iqtidorli, aqlan va jismonan kuçli odamlarni ajratib oliş orqali amalga oşiriş mumkin deb hisobladi. G. şaxsning psixik sifatlarini taşhis qiliş maqsadida ma'lum asboblar yaratdi, nasliylik va taşqi ta'sir nisbatini aniklaş imkoniyatini beruvçi ilmiy uslublar işlab çiqdi. Individual tafovutlarni örganişda mesllardan foydalaniş ğoyasi G.ga taalluqlidir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАЛЬТОН, Голтон (Galton) Фрэнсис (1822.16.2, Бирмингем — 1911, 17.1, Лондон) — инглиз психологи ва антропологи. Оксфорд ва Кембриж ун-тларининг фахрий д-ри. Евгениканинг асосчиларидан бири. Г. биринчилардан бўлиб, экспериментал ва математик методлар асосида одамлар ўртасида индивидуал-психологик тафовутлар мавжудлиги ҳақидаги таълимот — дифференциал психологишп ишлаб чикди. Ч. Дарвин эволюцион назарияси таъсирида бўлган Г. одамлар орасидаги бу тафовутларни аксарият наслий омиллар б-н тушунтиради. Шахе ривожланишида бу омилларнинг роли ҳақидаги масаланинг қўйилиши ўзига хос новаторлик бўлган, бироқ улар аҳамиятини ошириб юбориш одамнинг ижтимоий моҳиятини инкор этувчи бир ёклама хулосаларга олиб келди. Г. одам табиатини такомиллаштиришни ирсият қонуниятлари асосида ўта иқтидорли, ақлан ва жисмонан кучли одамларни ажратиб олиш орқали амалга ошириш мумкин деб ҳисоблади. Г. шахснинг психик сифатларини ташҳис қилиш мақсадида маълум асбоблар яратди, наслийлик ва ташқи таъсир нисбатини аниклаш имкониятини берувчи илмий услублар ишлаб чиқди. Индивидуал тафовутларни ўрганишда mecллардан фойдаланиш ғояси Г.га тааллуқлидир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.