Galvanomagnit hodisalar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 65-b. — ziyouz.com
Galvanomagnit hodisalar G A L V A N O M A G N I T HODISALAR -elektr toki oqayotgan qattiq ötkazgiçlarning elektr xossalariga magnit maidonining ta'siri yuzaga keltirgan hodisalar. Tok ötayotgan ötkazgiçda qöşimça elektr potensiallar farqi hosil böladi yoki elektr qarşiligi özgaradi. Bunga sabab magnit maidonining ötkazgiç elektr zaryadlari harakatiga ta'siridir. Ferromagnit metallarda G. h.ni birinçi bölib V. Tomson (1856) aniklagan. G. h.ga quyidagilar kiradi: Xoll effekti — magnit maydonidagi ötkazgiçda elektr va magnit maydonlariga tik yönalişda e.yu.k. paydo böladi;Ettingsgauzen effekti — jism (yarimötkazgiç)da köndalang yönalişda t-ralar farqi hosil bölişiga boğliq;Magnit rezistiv effekt — jism (yarimötkazgiç)ning qarşiligi ortişi (yoki kamayişi)ni ifodalaydi; Hepnet effekti — jism (yarimötkazgiç) da böylama elektr maydoni hosil bölişi yoki termik e.yu.k. özgarişi b-n boğliq. G. h. yarimötkazgiçlar, kristallar, ferromagnitlar va b.dan foydalanişda hisobga olinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
Г А Л Ь В А Н О М А Г Н И Т ҲОДИСАЛАР -электр токи оқаётган қаттиқ ўтказгичларнинг электр хоссаларига магнит маидонининг таъсири юзага келтирган ҳодисалар. Ток ўтаётган ўтказгичда қўшимча электр потенциаллар фарқи ҳосил бўлади ёки электр қаршилиги ўзгаради. Бунга сабаб магнит маидонининг ўтказгич электр зарядлари ҳаракатига таъсиридир. Ферромагнит металларда Г. ҳ.ни биринчи бўлиб В. Томсон (1856) аниклаган. Г. ҳ.га қуйидагилар киради: Холл эффекти — магнит майдонидаги ўтказгичда электр ва магнит майдонларига тик йўналишда э.ю.к. пайдо бўлади;Эттингсгаузен эффекти — жисм (яримўтказгич)да кўндаланг йўналишда т-ралар фарқи ҳосил бўлишига боғлиқ;Магнит резистив эффект — жисм (яримўтказгич)нинг қаршилиги ортиши (ёки камайиши)ни ифодалайди; Hepнет эффекти — жисм (яримўтказгич) да бўйлама электр майдони ҳосил бўлиши ёки термик э.ю.к. ўзгариши б-н боғлиқ. Г. ҳ. яримўтказгичлар, кристаллар, ферромагнитлар ва б.дан фойдаланишда ҳисобга олинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.