Gambuziya
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 70–71-b. — ziyouz.com
Gambuziya (Gambusia) — karpsimonlar turkumiga kiradigan mayda baliq. G. Şim. Amerikaning şarqiy hududlari va qisman Jan. Amerika suv havzalarida yaşaydi. Erkagining böyi 4 sm, urğoçisiniki 7 sm gaça. G. suv haşarotlarining ğumbak va liçinkalari, mayda qisqiçbaqasimonlar b-n oziqlanadi. Erkagining qorin suzgiç qanoti özgarib, qöşiliş organiga aylangan. Tuxum urğoçisining jinsiy yölida uruğlanadi va 25—28 kunda rivojlanib, mayda (7—8 mm) çavoq baliq şaklida tuğiladi. G. çavoklari bir oyda voyaga yetadi va kam nobud böladi, şu boisdan u juda tez köpayadi. Bezgak çivinlarining suvda yaşaydigan liçinka va ğumbaklarini yöqotiş maqsadida 1930—40 y.larda G. Örta Osiyoda, jumladan Özbekistonda iqlimlaştirilgan. G. bezgak çivinini yöqotişda katta ahamiyatga ega. Biroq keyingi vaktlarda G. Örta Osiyo suv havzalarida köpayib ketganligi tufayli foydali baliqpar oziğiga «şerik» bölib, baliqçilikka qisman ziyon yetkazmoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАМБУЗИЯ (Gambusia) — карпсимонлар туркумига кирадиган майда балиқ. Г. Шим. Американинг шарқий ҳудудлари ва қисман Жан. Америка сув ҳавзаларида яшайди. Эркагининг бўйи 4 см, урғочисиники 7 см гача. Г. сув ҳашаротларининг ғумбак ва личинкалари, майда қисқичбақасимонлар б-н озиқланади. Эркагининг қорин сузгич қаноти ўзгариб, қўшилиш органига айланган. Тухум урғочисининг жинсий йўлида уруғланади ва 25—28 кунда ривожланиб, майда (7—8 мм) чавоқ балиқ шаклида туғилади. Г. чавоклари бир ойда вояга етади ва кам нобуд бўлади, шу боисдан у жуда тез кўпаяди. Безгак чивинларининг сувда яшайдиган личинка ва ғумбакларини йўқотиш мақсадида 1930—40 й.ларда Г. Ўрта Осиёда, жумладан Ўзбекистонда иқлимлаштирилган. Г. безгак чивинини йўқотишда катта аҳамиятга эга. Бироқ кейинги вактларда Г. Ўрта Осиё сув ҳавзаларида кўпайиб кетганлиги туфайли фойдали балиқпар озиғига «шерик» бўлиб, балиқчиликка қисман зиён етказмоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.