Ganç
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 87-b. — ziyouz.com
Ganç — oqiş, sarğiş tusli mahalliy quriliş materiali. Gips (40 — 70%) b-n tuproqning tabiiy aralaşmasini kuydirib (qizdirib) tayyorlanadi. Suvoqçilik işlarida, ganç öymakorligida, quyma bezak şakllar tayyorlaşda, haykaltaroşlikda işlatiladi. G.ga mineral böyokdar aralaştirib, har xil rangli qorişmalar hosil qiliş mumkin (mineral böyoq nisbati 1:10 dan ortmasligi kerak). Murakkab qurilmalar (haşamatli binolar, ayniqsa gumbazlar, ravokdar va b.) da sof holda işlatiladi. Alebastrga nisbatan sekinroq qotganligi uçun devor va şiftni sidirğa suvaşda, şakllar tayyorlaş, öyib naqş soliş, ustidan böyab tasvir işlaş uçun qulay. Namga çidamsizligi tufayli G. asosan inşootlarning içki tomonlariga işlatiladi. G.ning gançxok turi opsiy ganç b-n soz tuproq aralaşmasidan iborat bölib, asosan devorlar ğiştini terişda, qora suvoqqa işlatiladi; tez ganç turi (tez qotadigan pişiq G.) köproq qora suvoqqa, gul ganç turi esa (eng mayda va nozik G.) asosan pardoz bezagida foydalaniladi. Öymakori va qolipaki işlar ham gulgançda bajariladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАНЧ — оқиш, сарғиш тусли маҳаллий қурилиш материали. Гипс (40 — 70%) б-н тупроқнинг табиий аралашмасини куйдириб (қиздириб) тайёрланади. Сувоқчилик ишларида, ганч ўймакорлигида, қуйма безак шакллар тайёрлашда, ҳайкалтарошликда ишлатилади. Г.га минерал бўёкдар аралаштириб, ҳар хил рангли қоришмалар ҳосил қилиш мумкин (минерал бўёқ нисбати 1:10 дан ортмаслиги керак). Мураккаб қурилмалар (ҳашаматли бинолар, айниқса гумбазлар, равокдар ва б.) да соф ҳолда ишлатилади. Алебастрга нисбатан секинроқ қотганлиги учун девор ва шифтни сидирға сувашда, шакллар тайёрлаш, ўйиб нақш солиш, устидан бўяб тасвир ишлаш учун қулай. Намга чидамсизлиги туфайли Г. асосан иншоотларнинг ички томонларига ишлатилади. Г.нинг ганчхок тури опций ганч б-н соз тупроқ аралашмасидан иборат бўлиб, асосан деворлар ғиштини теришда, қора сувоққа ишлатилади; тез ганч тури (тез қотадиган пишиқ Г.) кўпроқ қора сувоққа, гул ганч тури эса (энг майда ва нозик Г.) асосан пардоз безагида фойдаланилади. Ўймакори ва қолипаки ишлар ҳам гулганчда бажарилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.