Gandizm
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 83-b. — ziyouz.com
Gandizm — ijtimoiysiyosiy, diniy-falsafiy ta'limot. M. K. Gandi tomonidan işlab çiqilgan va hind milliy ozodlik harakatining mafkurasiga aylangan. G. ga^ş/duiamnazariy asos qilib olingan. Kelib çiqişi qad. hind an'analariga borib taqaladi. Ijtimoiysiyosiy masalalarni hal qilişda diniy axloq nuktai nazaridan yondaşiş bu ta'limotga xos xususiyat. Yer yuzida «sarvadoyya», ya'ni «umumiy farovonlik jamiyati» quriş ğoyasini ilgari surgan. Bu maqsadga erişişning usuli — «satyagraxa», ya'ni «kuç işlatmasdan kuraşiş»dir. Tarixan şakllangan tartibotlar hamda urfodatlarni saqlab qoliş zarur, ularni kuç işlatmasdan asta-sekin yangi mazmun b-n töldirib, qayta quriş kerak. G. jamiyatdagi tengsizlikni rad etadi, kastaçilikka qarşi çiqadi. Hindiston mustaqillikka erişganidan (1947) va M. Gandining fojiali ölimidan (1948) keyin G. milliy ozodlik kuraşi mafkurasi sifatidagi mavqeini yöqotdi. Ad.: Hindistonda ijtimoiy fikrlar, T., 1973; Djavaxarlal Neru, Vzglyad na vsemirnuyu istoriyu, t. 3, M., 1975.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАНДИЗМ — ижтимоийсиёсий, диний-фалсафий таълимот. М. К. Ганди томонидан ишлаб чиқилган ва ҳинд миллий озодлик ҳаракатининг мафкурасига айланган. Г. га^ш/дуиамназарий асос қилиб олинган. Келиб чиқиши қад. ҳинд анъаналарига бориб тақалади. Ижтимоийсиёсий масалаларни ҳал қилишда диний ахлоқ нуктаи назаридан ёндашиш бу таълимотга хос хусусият. Ер юзида «сарвадойя», яъни «умумий фаровонлик жамияти» қуриш ғоясини илгари сурган. Бу мақсадга эришишнинг усули — «сатьяграха», яъни «куч ишлатмасдан курашиш»дир. Тарихан шаклланган тартиботлар ҳамда урфодатларни сақлаб қолиш зарур, уларни куч ишлатмасдан аста-секин янги мазмун б-н тўлдириб, қайта қуриш керак. Г. жамиятдаги тенгсизликни рад этади, кастачиликка қарши чиқади. Ҳиндистон мустақилликка эришганидан (1947) ва М. Гандининг фожиали ўлимидан (1948) кейин Г. миллий озодлик кураши мафкураси сифатидаги мавқеини йўқотди. Ад.: Ҳиндистонда ижтимоий фикрлар, Т., 1973; Джавахарлал Неру, Взгляд на всемирную историю, т. 3, М., 1975.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.