Gans Karl Avgust Simon fon Eylerxelpin
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 22–23-b. — ziyouz.com
Eylerxelpin Gans Karl Avgust Simon fon (1873.15.2, Augsburg, Germaniya — 1964.6.11) — şved biokimyogari. Şvetsiya Qirollik FA a'zosi (1914 yildan). Berlin un-tini tugatgan (1885). Gyottingen (1896—97), Stokgolm (1898 yildan) untlarida işlagan (1906 yildan prof.). Stokgolm un-tining Biokimyo instituti (1929—37), Organik kimyo instituti (1938—48), ayni vaqtda (1940 yildan) Vitamin instituti direktori. Asosiy ilmiy işlari biokimyo jarayonlari mexanizmini örganişga oid. Fermentlarni tadqiq qilgan (1905—40). Tirik organizmlarda fermentlar ta'sirida kimyoviy reaksiyalar tezligining ortişini aniklagan va bu jarayonni biokataliz deb ataşni taklif etgan. Karotinning fizologik faolligi jihatdan A vitaminga yaqinligini topgan (1928). Biokimyoviy şişlarni örganişga katga hissa qöşgan. Nobel mukofoti laureati (1929; A. Garden bilan hamkorlikda).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭЙЛЕРХЕЛЬПИН Ганс Карл Август Симон фон (1873.15.2, Аугсбург, Германия — 1964.6.11) — швед биокимёгари. Швеция Қироллик ФА аъзоси (1914 йилдан). Берлин ун-тини тугатган (1885). Гёттинген (1896—97), Стокгольм (1898 йилдан) унтларида ишлаган (1906 йилдан проф.). Стокгольм ун-тининг Биокимё институти (1929—37), Органик кимё институти (1938—48), айни вақтда (1940 йилдан) Витамин институти директори. Асосий илмий ишлари биокимё жараёнлари механизмини ўрганишга оид. Ферментларни тадқиқ қилган (1905—40). Тирик организмларда ферментлар таъсирида кимёвий реакциялар тезлигининг ортишини аниклаган ва бу жараённи биокатализ деб аташни таклиф этган. Каротиннинг физологик фаоллиги жиҳатдан А витаминга яқинлигини топган (1928). Биокимёвий шишларни ўрганишга катга ҳисса қўшган. Нобель мукофоти лауреати (1929; А. Гарден билан ҳамкорликда).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.