Gaptenlar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 90-b. — ziyouz.com
Gaptenlar (yun. hapto — özaro ta'sirlaşiş) — antigenlik xususiyatiga töla ega bölmagan kimyoviy moddalar. Ular tegişli antpitelolar yoki limfotsitlar b-n öziga xos özaro ta'sirlaşiş xususiyatiga ega. Töla qiymatli antigenlardan özi mustaqil holatda immun javob qaytara olmasligi b-n farq qiladi. G.ni aksariyat oqsillar b-n boğlab, ularga immunogenlik beriş mumkin. Hayvonlar organizmiga bunday kompleks yuborilganda antitelolar hosil böladi. Har xil tabiatli moddalar — aminokislotalar, peptidlar, saxara, polisaxaridlar, nukleotidlar, nuklein kislotalar, lipidlar, steroidlar, vitaminlar, antibiotiklar va b. G.ga misol böla oladi. Allergenlar deb ataladigan ba'zi G. organizmga kirib, töqimalar oqsillari b-n birikkaç, allergiya paydo qilişi mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАПТЕНЛАР (юн. hapto — ўзаро таъсирлашиш) — антигенлик хусусиятига тўла эга бўлмаган кимёвий моддалар. Улар тегишли антпителолар ёки лимфоцитлар б-н ўзига хос ўзаро таъсирлашиш хусусиятига эга. Тўла қийматли антигенлардан ўзи мустақил ҳолатда иммун жавоб қайтара олмаслиги б-н фарқ қилади. Г.ни аксарият оқсиллар б-н боғлаб, уларга иммуногенлик бериш мумкин. Ҳайвонлар организмига бундай комплекс юборилганда антителолар ҳосил бўлади. Ҳар хил табиатли моддалар — аминокислоталар, пептидлар, сахара, полисахаридлар, нуклеотидлар, нуклеин кислоталар, липидлар, стероидлар, витаминлар, антибиотиклар ва б. Г.га мисол бўла олади. Аллергенлар деб аталадиган баъзи Г. организмга кириб, тўқималар оқсиллари б-н бириккач, аллергия пайдо қилиши мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.