Ğaribiy

Ğaribiy (taxallusi; asl nomi Mulla Umrzoq Abduvali öğli) (1877, hoz. Farğona ş. örnidagi Yormozor qişloği — 1961, Farğona viloyati Çimyon qişloği) — şoir. Huvaydo şajarasidan. Buxoro madrasalarida öqigan. Hirotlik Islom şayx piri murşidi tariqatida bölgan. Ota kasbi gilkor — suvoqçilik bilan şuğullangan.

Ğ. asosan özbek tilida, qisman forstojik tilida ijod qilgan. Adabiy merosi 14000 misra atro-fida, şe'rlari 1000 ga yaqin. Ulardan 850 tasi ğazal, 70 muxam-mas, qolganlari mumtoz şe'riyatning turli janrlarida yozilgan. 1911 y.da «Ğaribiy» taxallusi bilan yozgan şe'rlarini töplab, devon tuzgan. 1917—26 y.larda «Muxbir», 1926 y.dan umrining oxirigaça «Şuhrat» taxalluslarida ijod qilgan. Ğ. Muqimiy, Furqat, Rojiy, Firoqiy, Çarxiy kabi şoirlar bilan adabiy hamkorlikda bölgan. Şe'rlarining köpçiligi falsafiy-didaktik, diniy-axloqiy maz-munda. Ularda olam, inson hayotining mohiyati, sevgimuqabbat, vafo-sadoqat, hayo, iffat, qanoat, şukr kabilar haqida fikr yuritgan. Kibru havo, ta'ma, bad-nafslikni qoralagan, jamiyatdagi haqsizliklardan şikoyat qilgan. Asarlari turli bayoz va töplamlardan örin olgan, 20-y. larda mat-buotda e'lon qilingan. 1951—54 y.larda siyosiy qatağonga uçrab qamalgan. Şoirning «Devon»i, «Bayoz»i, şe'riy töplamlari qölyozmalari Qöqon adabiyot muzey-ida, şe'riy töplamining dastxat nusxasi qöqonlik A.Madaminov qölida saqtanadi.

Begali Qosimov