Garmoniya
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 95–96-b. — ziyouz.com
Garmoniya (yun. harmonia — boğlaniş, mutanosiblik) — 1) köp ovozli musiqaning asosiy ifoda vositalaridan biri. Bunda asar mazmuni kuy rivoji orqaligina emas, balki unga hamohang bölgan turli akkordparning almaşinuvi yordamida ifodalanadi. G. muayyan lad va tonallikka oid akkordlarning sadolaniş xususiyatlariga hamda ularning musiqa jarayonidagi turğunligi yoki beqarorligiga asoslanadi. Odatda (gomofoniyauspubiaa) boş kuy yuqori ovozda (ba'zan örta yoki past ovozlarda) bayon etilib, özga ovozlarda unga uzviy boğliq bölgan kuy parçalari ham ma'lum G. majmuini taşkil etişi mumkin. Kompozitorlar akkordlar muvozanatidan turliça foydalanib özlariga xos G. uslublarini kaşf etişgan. Şuningdek, muayyan ijodiy yönaliş (mas, Vena klassik maktabi), oqim (musiqaviy romantizm, impressionizm), milliy maktab namoyandalari ham ma'lum G. majmuiga tayanişgan; 2) musiqaşunoslikning muayyan tadqiq sohasi hamda maxsus musiqa öquv yurtlarida özlaştiriladigan fan. Ad.: Mazel L., Problemi klassiçeskoy garmonii. M., 1972; Zakrjevskaya S, Garmoniya v tvorçestve kompozitorov Özbekistana, Tadjikistana i Turkmenii, T., 1979; Azimova O., Garmoniya, T., 1999.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАРМОНИЯ (юн. harmonia — боғланиш, мутаносиблик) — 1) кўп овозли мусиқанинг асосий ифода воситаларидан бири. Бунда асар мазмуни куй ривожи орқалигина эмас, балки унга ҳамоҳанг бўлган турли аккордпарнинг алмашинуви ёрдамида ифодаланади. Г. муайян лад ва тоналликка оид аккордларнинг садоланиш хусусиятларига ҳамда уларнинг мусиқа жараёнидаги турғунлиги ёки беқарорлигига асосланади. Одатда (гомофонияуспубиаа) бош куй юқори овозда (баъзан ўрта ёки паст овозларда) баён этилиб, ўзга овозларда унга узвий боғлиқ бўлган куй парчалари ҳам маълум Г. мажмуини ташкил этиши мумкин. Композиторлар аккордлар мувозанатидан турлича фойдаланиб ўзларига хос Г. услубларини кашф этишган. Шунингдек, муайян ижодий йўналиш (мас, Вена классик мактаби), оқим (мусиқавий романтизм, импрессионизм), миллий мактаб намояндалари ҳам маълум Г. мажмуига таянишган; 2) мусиқашуносликнинг муайян тадқиқ соҳаси ҳамда махсус мусиқа ўқув юртларида ўзлаштириладиган фан. Ад.: Мазель Л., Проблемы классической гармонии. М., 1972; Закржевская С, Гармония в творчестве композиторов Ўзбекистана, Таджикистана и Туркмении, Т., 1979; Азимова О., Гармония, Т., 1999.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.