Ğassoniylar davlati
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 21-b. — ziyouz.com
Ğassoniylar davlati - Yaqin Şarqdagi ilk örta asr davlati (5-a. oxiri — 7-a. boşi). Jan. Suriya va Iordaniya hududlarini qamrab olgan. Arablarning ğasson qabilasidan çiq-qan ğassoniylar sulolasi tomonidan asos solingan. Ğ.d. 6-a.da kuçaygan. Vizantiya Suriya va Falastinni Eronga tobe bölgan arablar çopqunidan mudofaa etiş uçun ğassoniy al-Horis ibn Jabal (529— 564) ni Suriya va Falastin arablarining oliy hukmdori deb tan olgan va unga patrikiy unvonini bergan. Al-Horis Vizantiyaning Eron bilan bölgan uruşlarida iştirok etgan. Ğ.d. al-Horisning öğli — al-Munzir davrida (569—581) yanada kuçaygan. Bundan Vizantiya xavotirga tuşib, 581 y. al-Munzirni xiyonatda ayblab, uni qölga olgan va Sitsiliyaga surgun qilgan. 7-a. boşigaça Ğassoniylar ayrim vohaçar va qabilalar ustidan hukmronlik qilganlar, söng ğassoniylardan biri — Jabal ibn al-Ayxam Ğ.d.ni tiklaşga muvaffaq bölgan. Ğ.d.da yuksak dehqonçilik madaniyatiga ega bölgan vohalar aholisi muhim mavqega ega edi. Ğ.d.da monofisiylik diniy e'tiqodi tarqalgan. Ğ.d. 633—640 y.larga qadar mavjud bölgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҒАССОНИЙЛАР ДАВЛАТИ - Яқин Шарқдаги илк ўрта аср давлати (5-а. охири — 7-а. боши). Жан. Сурия ва Иордания ҳудудларини қамраб олган. Арабларнинг ғассон қабиласидан чиқ-қан ғассонийлар сулоласи томонидан асос солинган. Ғ.д. 6-а.да кучайган. Византия Сурия ва Фаластинни Эронга тобе бўлган араблар чопқунидан мудофаа этиш учун ғассоний ал-Ҳорис ибн Жабал (529— 564) ни Сурия ва Фаластин арабларининг олий ҳукмдори деб тан олган ва унга патрикий унвонини берган. Ал-Ҳорис Византиянинг Эрон билан бўлган урушларида иштирок этган. Ғ.д. ал-Ҳориснинг ўғли — ал-Мунзир даврида (569—581) янада кучайган. Бундан Византия хавотирга тушиб, 581 й. ал-Мунзирни хиёнатда айблаб, уни қўлга олган ва Сицилияга сургун қилган. 7-а. бошигача Ғассонийлар айрим воҳачар ва қабилалар устидан ҳукмронлик қилганлар, сўнг ғассонийлардан бири — Жабал ибн ал-Айхам Ғ.д.ни тиклашга муваффақ бўлган. Ғ.д.да юксак деҳқончилик маданиятига эга бўлган воҳалар аҳолиси муҳим мавқега эга эди. Ғ.д.да монофисийлик диний эътиқоди тарқалган. Ғ.д. 633—640 й.ларга қадар мавжуд бўлган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.