Gastroenterokolit
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 104-b. — ziyouz.com
Gastroenterokolit (gastro... va yun. enteron — ingiçka içak, kolon — yöğon içak, itis — yalliğlaniş) — me'da-içak (xususan, ingiçka va yöğon içak) ning ötkir yalliğlanişi. Organizmning oğir metallar, işqorlar, spirt b-n zaharlanişi, kasallik qözğatuvçi virus va bakteriyalar ta'siri, ovqatlaniş maromining buzilişi, ovqatdan yoki doridan yuzaga keladigan allergiya va b. sabab böladi. Köpinça, bakteriyalardan zararlaniş tufayli röy beradi. Me'da şirasi tarkibida kislota miqdorining kamayişi, organizmda vitamin yetişmasligi, jismonan zöriqiş; spirtli içimliklarga ruju qiliş kabi omillar ham G.ga sabab bölişi mumkin. Kasallik, odatda, tösatdan boşlanadi, bemorning köngli aynib, töxtovsiz qayt qiladi, içi ketadi, qorni oğrib, quldiraydi, iştahasi yöqoladi. Ba'zan organizmning zaharlaniş belgilari ham qöşiladi; boş oğrib, gavda harorati kötariladi, oğirroq keçganda yurak-tomir faoliyati zaiflaşadi, jigar va taloq kattalaşadi; quvvatsizlik, xuşdan ketiş hollari kuzatiladi. Ötkir G. töla davolanmasa, surunkali tus olib, gastrit, kolit kabi asoratlar qoldirişi mumkin. Davo kasallikka sabab bölgan omilni bartaraf etişdan iborat, asosan parhez buyuriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАСТРОЭНТЕРОКОЛИТ (гастро... ва юн. enteron — ингичка ичак, kolon — йўғон ичак, itis — яллиғланиш) — меъда-ичак (хусусан, ингичка ва йўғон ичак) нинг ўткир яллиғланиши. Организмнинг оғир металлар, ишқорлар, спирт б-н заҳарланиши, касаллик қўзғатувчи вирус ва бактериялар таъсири, овқатланиш маромининг бузилиши, овқатдан ёки доридан юзага келадиган аллергия ва б. сабаб бўлади. Кўпинча, бактериялардан зарарланиш туфайли рўй беради. Меъда шираси таркибида кислота миқдорининг камайиши, организмда витамин етишмаслиги, жисмонан зўриқиш; спиртли ичимликларга ружу қилиш каби омиллар ҳам Г.га сабаб бўлиши мумкин. Касаллик, одатда, тўсатдан бошланади, беморнинг кўнгли айниб, тўхтовсиз қайт қилади, ичи кетади, қорни оғриб, қулдирайди, иштаҳаси йўқолади. Баъзан организмнинг заҳарланиш белгилари ҳам қўшилади; бош оғриб, гавда ҳарорати кўтарилади, оғирроқ кечганда юрак-томир фаолияти заифлашади, жигар ва талоқ катталашади; қувватсизлик, хушдан кетиш ҳоллари кузатилади. Ўткир Г. тўла даволанмаса, сурункали тус олиб, гастрит, колит каби асоратлар қолдириши мумкин. Даво касалликка сабаб бўлган омилни бартараф этишдан иборат, асосан парҳез буюрилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.