Gausmanit
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 106–107-b. — ziyouz.com
Gausmanit (nemis mineralogi I. F. L. Gausman nomidan, 1782—1859) — murakkab oksidlarning kiçik sinfiga kiruvçi mineral. Kimyoviy formulasi MnMiijO^ Tarkibida 31% MpO va 69% Mp2O3 bor. Qöşimçalari Ğe, Zn, Va, Mg, Sa va b. Tetragonal singoniyali. Odatda zarrali agregatlar, ba'zan oktaedr şaklidagi kristallar holida. Rangi qora. Qatgiqligi 5—5,5. S. of. 4,7— 4,9 g/sm3. Metamorflaşgan çökindi, kontakt-metasomatik va gidrotermal marganets konlarida hosil böladi. Braunit, magnetit, gematit, barit, psilomelan, pirolyuzit, vad minerallari b-n birga uçraydi. Özbekistonda Qurama tizmasida (Qörğoşinkon, Sartabö-tkon), va Qoratepa toğlarida (Taxtaqoraça) marganets konida bor. Uraldagi ba'zi bir (Sapalsk) va Qozoğistondagi (Nayzatas) marganets konlarining asosiy ruda hosil qiluvçi minerali. Sanoat ahamiyati kam. Qora metallurgiyada ferromarganets olişda yoki çöyan eritişda şixtalaş uçun işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАУСМАНИТ (немис минералоги И. Ф. Л. Гаусман номидан, 1782—1859) — мураккаб оксидларнинг кичик синфига кирувчи минерал. Кимёвий формуласи MnMiijO^ Таркибида 31% МпО ва 69% Мп2О3 бор. Қўшимчалари Ғе, Zn, Ва, Mg, Са ва б. Тетрагональ сингонияли. Одатда заррали агрегатлар, баъзан октаэдр шаклидаги кристаллар ҳолида. Ранги қора. Қатгиқлиги 5—5,5. С. of. 4,7— 4,9 г/см3. Метаморфлашган чўкинди, контакт-метасоматик ва гидротермал марганец конларида ҳосил бўлади. Браунит, магнетит, гематит, барит, псиломелан, пиролюзит, вад минераллари б-н бирга учрайди. Ўзбекистонда Қурама тизмасида (Қўрғошинкон, Сартабў-ткон), ва Қоратепа тоғларида (Тахтақорача) марганец конида бор. Уралдаги баъзи бир (Сапальск) ва Қозоғистондаги (Найзатас) марганец конларининг асосий руда ҳосил қилувчи минерали. Саноат аҳамияти кам. Қора металлургияда ферромарганец олишда ёки чўян эритишда шихталаш учун ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.