Gavgamela jangi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 8–9-b. — ziyouz.com
Gavgamela jangi - Makedoniyalik Aleksandr boşçiligidagi yunonmakedon qöşini b-n Doro Kodoman rahbarligidagi axomaniylar qöşini örtasida hoz. Arbil (Iroq) yaqinidagi Gavgamela (hoz. Tall-Gomel) qişloği yaqinida sodir bölgan jang (mil.av. 331 y. 1 okt.). Doro qöşini tarkibida forslar va yollanma yunon askarlaridan taşqari Baqtriya satrapi Bess qömondonligi ostida baqtriyaliklar, suğdiylar, hindlar bölgan. Bundan taşqari Doroning harbiy ittifoqçisi bölgan Mavak boşçiligidagi otliq, kamonçi saklar ham yetib kelib qöşinning söl qanotini egallaganlar. Arrioining börttirib yozişiça, Doro qöşinida 40 ming otliq, 1 mln.ga yaqin piyoda jangçi, 200 çalği örnatilgan jang aravasi va hindlar olib kelgan 15 ta fil bölgan. Aleksandr qöşinida 7 ming otliq va 40 mingga yaqin piyoda jangçi bölgan. Jang otliq qöşinlarning şiddatli muhorabasi b-n boşlangan. Unda saklarning qöli baland kelgan, çunki ularning otlari zirxdi sovutpöş b-n muhofazalangandi. Biroq makedon qöşinining qulay joylaş-ganligi va forslarning Doro boşçiligidagi markaziga bergan qaqşatqiç zarbasi natijasida Doroning sarosimaga tuşib jang maydonini taşlab qoçganligi jang taqdirini Aleksandr foydasiga hal qilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАВГАМЕЛА ЖАНГИ - Македониялик Александр бошчилигидаги юнонмакедон қўшини б-н Доро Кодоман раҳбарлигидаги ахоманийлар қўшини ўртасида ҳоз. Арбил (Ироқ) яқинидаги Гавгамела (ҳоз. Талл-Гомель) қишлоғи яқинида содир бўлган жанг (мил.ав. 331 й. 1 окт.). Доро қўшини таркибида форслар ва ёлланма юнон аскарларидан ташқари Бақтрия сатрапи Бесс қўмондонлиги остида бақтрияликлар, суғдийлар, ҳиндлар бўлган. Бундан ташқари Доронинг ҳарбий иттифоқчиси бўлган Мавак бошчилигидаги отлиқ, камончи саклар ҳам етиб келиб қўшиннинг сўл қанотини эгаллаганлар. Арриоининг бўрттириб ёзишича, Доро қўшинида 40 минг отлиқ, 1 млн.га яқин пиёда жангчи, 200 чалғи ўрнатилган жанг араваси ва ҳиндлар олиб келган 15 та фил бўлган. Александр қўшинида 7 минг отлиқ ва 40 мингга яқин пиёда жангчи бўлган. Жанг отлиқ қўшинларнинг шиддатли муҳорабаси б-н бошланган. Унда сакларнинг қўли баланд келган, чунки уларнинг отлари зирхди совутпўш б-н муҳофазаланганди. Бироқ македон қўшинининг қулай жойлаш-ганлиги ва форсларнинг Доро бошчилигидаги марказига берган қақшатқич зарбаси натижасида Доронинг саросимага тушиб жанг майдонини ташлаб қочганлиги жанг тақдирини Александр фойдасига ҳал қилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.