Gavharşod begim me'moriy majmuasi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 11-b. — ziyouz.com
Gavharşod begim me'moriy majmuasi - 1) Maşhad (Eron) markazida Hirot hukmdori Şohrux Mirzoning xotini Gavharşod begim şarafiga (me'mor Qavomiddin Şeroziy) qurilgan (1405—19) masjid. Atrofi ayvonli katta hovli (55x45 m) ning tört tarafida tört xona bölib, ularning jan. dagisi katta va gumbazli. Unga minorali ulkan peştoq orqali kirilgan. Minoralar tepasi qafasa b-n bezatilgan. Masjidga rangli koşinlardan nafis va gözal bezaklar işlangan. Masjidning şim. tomonida Imom Rizo maqbarasi, şarq tomonida Madrasa, ğarbida esa şahar karvon saroyi joylaşgan bölib, bular masjid b-n yölakça orqali özaro boğlangan. 2) Hirot (Afğoniston) Musallosidagi katta me'moriy yodgorlik (1418— 38). Masjid, Madrasa va temuriylar avlodi maqbarasidan iborat bölib, Şoxruxning xotini Gavharşod begim sa'yehtimomi b-n 20 y. mobaynida qurilgan (keyinçalik maqbaraga Gavharşod begimning özi, öğli Boysunğur Mirzo dafn etilgan). Boş me'mor — Şohruxning saroy me'mori Qavomiddin Şeroziy. Maqbara yoniga keyinçalik Husayn Boyqaro mahobatli Madrasa va xonaqoh qurdirgan. Katta kismi, jumladan madrasaning özi ham saqlanmagan, maqbara, 8 minoradan 1 tasi, masjid va madrasaning xarobalarigina saklanib qolgan. Musalloning boş binosi — masjid 106x64 m maydonni egallaydi. Baland peştoqdan masjid hovli (52x49 m) siga kiriladi. Hovlining atrofi 4 ayvon va ikki qavatli turli xonalar b-n öralgan, u qurbon va röza hayitlari, juma namozlarini öqişga möljallangan. Gavharşod begim madrasasi hovlining şim.da bölib, masjidning ham, madrasaning ham burçaklarida minoralar bölgan, ular marmar va koşin qoplab bezatilgan. Murabba tarhli maqbara 1432 y.da qurib tugallangan, ayniqsa, uning qovurğali gumbazi öziga xos jozibali. Gumbaz sirkor ğişt terib naqşlangan, uning qurilişida me'mor Imomiddin, hirotlik ustalar — Xoja Mirali Hiraviy va Xoja Mirak Hiraviylar katnaşgan. Içkaridagi nozik va nafis naqqoşlik bezaklarini Boysunğur Mirzo yaratgan
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАВҲАРШОД БЕГИМ МЕЪМОРИЙ МАЖМУАСИ - 1) Машҳад (Эрон) марказида Ҳирот ҳукмдори Шоҳрух Мирзонинг хотини Гавҳаршод бегим шарафига (меъмор Қавомиддин Шерозий) қурилган (1405—19) масжид. Атрофи айвонли катта ҳовли (55x45 м) нинг тўрт тарафида тўрт хона бўлиб, уларнинг жан. дагиси катта ва гумбазли. Унга минорали улкан пештоқ орқали кирилган. Миноралар тепаси қафаса б-н безатилган. Масжидга рангли кошинлардан нафис ва гўзал безаклар ишланган. Масжиднинг шим. томонида Имом Ризо мақбараси, шарқ томонида Мадраса, ғарбида эса шаҳар карвон саройи жойлашган бўлиб, булар масжид б-н йўлакча орқали ўзаро боғланган. 2) Ҳирот (Афғонистон) Мусаллосидаги катта меъморий ёдгорлик (1418— 38). Масжид, Мадраса ва темурийлар авлоди мақбарасидан иборат бўлиб, Шохрухнинг хотини Гавҳаршод бегим саъйэҳтимоми б-н 20 й. мобайнида қурилган (кейинчалик мақбарага Гавҳаршод бегимнинг ўзи, ўғли Бойсунғур Мирзо дафн этилган). Бош меъмор — Шоҳрухнинг сарой меъмори Қавомиддин Шерозий. Мақбара ёнига кейинчалик Ҳусайн Бойқаро маҳобатли Мадраса ва хонақоҳ қурдирган. Катта кисми, жумладан мадрасанинг ўзи ҳам сақланмаган, мақбара, 8 минорадан 1 таси, масжид ва мадрасанинг харобаларигина сакланиб қолган. Мусаллонинг бош биноси — масжид 106x64 м майдонни эгаллайди. Баланд пештоқдан масжид ҳовли (52x49 м) сига кирилади. Ҳовлининг атрофи 4 айвон ва икки қаватли турли хоналар б-н ўралган, у қурбон ва рўза ҳайитлари, жума намозларини ўқишга мўлжалланган. Гавҳаршод бегим мадрасаси ҳовлининг шим.да бўлиб, масжиднинг ҳам, мадрасанинг ҳам бурчакларида миноралар бўлган, улар мармар ва кошин қоплаб безатилган. Мурабба тарҳли мақбара 1432 й.да қуриб тугалланган, айниқса, унинг қовурғали гумбази ўзига хос жозибали. Гумбаз сиркор ғишт териб нақшланган, унинг қурилишида меъмор Имомиддин, ҳиротлик усталар — Хожа Мирали Ҳиравий ва Хожа Мирак Ҳиравийлар катнашган. Ичкаридаги нозик ва нафис наққошлик безакларини Бойсунғур Мирзо яратган
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.