Gayka
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 47-b. — ziyouz.com
Gayka — 1) maşina va mexanizmlarning qismlarini bir-biriga mahkamlaşda işlatiladigan detal; vint yoki boltga burab kiritiladi. G. içi rezbali, sirti olti yoki tört qirrali va dumaloq böladi. Tojsimon va quloqli G.lar ham bor. G.ning ölçamlari, odatda, standartlardan olinadi, lekin balandligi 0,8 d dan kiçik bölmasligi kerak (d — bolt yoki vintdagi rezbali qismning taşqi diametri). G. pölat, rangli metall va polimerlardan tayyorlanadi. Avval tokarlik stanoklarida dumaloq yoki qirrali material qirqib olinadi, söngra tegişli stanoklarda unga rezba oçiladi; 2) vintli mexanizmlarda vintning aylanma harakatini boşqa detal va uzellarning ilgarilama harakatiga aylantirib beradigan detal. Mas, domkratda şunday G. bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАЙКА — 1) машина ва механизмларнинг қисмларини бир-бирига маҳкамлашда ишлатиладиган деталь; винт ёки болтга бураб киритилади. Г. ичи резьбали, сирти олти ёки тўрт қиррали ва думалоқ бўлади. Тожсимон ва қулоқли Г.лар ҳам бор. Г.нинг ўлчамлари, одатда, стандартлардан олинади, лекин баландлиги 0,8 d дан кичик бўлмаслиги керак (d — болт ёки винтдаги резьбали қисмнинг ташқи диаметри). Г. пўлат, рангли металл ва полимерлардан тайёрланади. Аввал токарлик станокларида думалоқ ёки қиррали материал қирқиб олинади, сўнгра тегишли станокларда унга резьба очилади; 2) винтли механизмларда винтнинг айланма ҳаракатини бошқа деталь ва узелларнинг илгарилама ҳаракатига айлантириб берадиган деталь. Мас, домкратда шундай Г. бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.