Gaz gorelkasi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 19-b. — ziyouz.com
Gaz gorelkasi — gazni havo (kislorod) b-n aralaştirib, yonuvçi aralaşma hosil qiladigan moslama. Qizdiriş asboblari, peçlar, gaz plitalari, qozon ötxonalari va b.ga örnatib işlatiladi. G.g. asosiy (doimo işlab turişga möljallangan) va yordamçi xillarga. keng va ingiçka alanga hosil kiladigan, aralaşmani uyurmali yondiradigan hamda alangasi uzun va töğri oqib yonadigan xillarga bölinadi. G.g. gaz va havo kanallariga bölingan korpusdan iborat. Havo va gaz quvurlari G.g.ga kalta nayça orqali ulanadi. Berilayotgan gaz bosimiga karab, G.g. past bosim (5kPa gaça), örta bosim (5—300 kPa) va yuqori bosim (300 kPa dan yuqori) gorelkalariga bölinadi. Gaz asbobi xiliga qarab, gorelkalar soni har xil böladi. Mac, tört kamfarali gaz plitalarida 4 ta G.g. işlatiladi. G.g. uzun va dumaloq qilib işlab çiqariladi. Umuman, G.g. diffuzion, injeksion, gaz turbinali, aralaş (gazmazutli, çang-gazli) xillarga bölinadi. Diffuzion G.g.da yoqiş kamerasiga gaz va havo keladi. Gaz va havoning aralaşuvi yoniş kamerasida yuz beradi. U sanoat peçlari va qozonlarida işlatiladi. Injeksion G.g.da havo gaz oqimi energiyasi hisobiga söriladi (injeksiyalanadi), havo b-n gazning aralaşuvi gorelka korpusi içida yuz beradi. Bundam gorelkalar issiqxonalarni isitişda, neftni qayta işlaş z-dlari peçlarida, boşqa sanoat peçlarida işlatiladi. Gaz turbinali G.g.da havo gaz turbinasi harakatga keltiradigan ventilyator yordamida beriladi. Uning iş unumdorligi kelayotgan gaz bosimi kattaligi b-n tartibga solib turiladi. Bunday gorelka katta gaz qozonlarida işlatiladi. Yoruğlik beruvçi alanga hosil qiliş zarur bölgan yoki gazning özi b-n zarur t-ra hosil qilib bölmaydigan hollarda aralaş G.g.dan foydalaniladi. Metallarni payvandlaş va qirqişda işlatiladigan G.g. haqida Kislorod bilan kesiş maqolasiga q.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАЗ ГОРЕЛКАСИ — газни ҳаво (кислород) б-н аралаштириб, ёнувчи аралашма ҳосил қиладиган мослама. Қиздириш асбоблари, печлар, газ плиталари, қозон ўтхоналари ва б.га ўрнатиб ишлатилади. Г.г. асосий (доимо ишлаб туришга мўлжалланган) ва ёрдамчи хилларга. кенг ва ингичка аланга ҳосил киладиган, аралашмани уюрмали ёндирадиган ҳамда алангаси узун ва тўғри оқиб ёнадиган хилларга бўлинади. Г.г. газ ва ҳаво каналларига бўлинган корпусдан иборат. Ҳаво ва газ қувурлари Г.г.га калта найча орқали уланади. Берилаётган газ босимига караб, Г.г. паст босим (5кПа гача), ўрта босим (5—300 кПа) ва юқори босим (300 кПа дан юқори) горелкаларига бўлинади. Газ асбоби хилига қараб, горелкалар сони ҳар хил бўлади. Mac, тўрт камфарали газ плиталарида 4 та Г.г. ишлатилади. Г.г. узун ва думалоқ қилиб ишлаб чиқарилади. Умуман, Г.г. диффузион, инжекцион, газ турбинали, аралаш (газмазутли, чанг-газли) хилларга бўлинади. Диффузион Г.г.да ёқиш камерасига газ ва ҳаво келади. Газ ва ҳавонинг аралашуви ёниш камерасида юз беради. У саноат печлари ва қозонларида ишлатилади. Инжекцион Г.г.да ҳаво газ оқими энергияси ҳисобига сўрилади (инжекцияланади), ҳаво б-н газнинг аралашуви горелка корпуси ичида юз беради. Бундам горелкалар иссиқхоналарни иситишда, нефтни қайта ишлаш з-длари печларида, бошқа саноат печларида ишлатилади. Газ турбинали Г.г.да ҳаво газ турбинаси ҳаракатга келтирадиган вентилятор ёрдамида берилади. Унинг иш унумдорлиги келаётган газ босими катталиги б-н тартибга солиб турилади. Бундай горелка катта газ қозонларида ишлатилади. Ёруғлик берувчи аланга ҳосил қилиш зарур бўлган ёки газнинг ўзи б-н зарур т-ра ҳосил қилиб бўлмайдиган ҳолларда аралаш Г.г.дан фойдаланилади. Металларни пайвандлаш ва қирқишда ишлатиладиган Г.г. ҳақида Кислород билан кесиш мақоласига қ.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.