Gaz hisoblagiç
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 29-b. — ziyouz.com
Gaz hisoblagiç - vaqt birligi içida ötadigan gaz hajmini ölçaydigan asbob; tabiiy va zaharli bölmagan boşqa gazlarga möljallangan. Işlaş tarziga köra diafragmali, turbinali rotorli va b. xillari bor. Diafragmali G. h.da ölçaş qurilmasi gaz ötkazmaydigan diafragmalar b-n ajratilgan ikkita kameradan iborat. Maxsus klapanlar tizimi tufayli diafragmalar hisoblagiçning kiriş va çiqiş nayçalaridagi gazlarning bosimlari farqi hisobiga ilgarilanmaqaytma harakat qiladi. Diafragmalarning bu harakatini kinematik qurilma jamlagiç roliklarining aylanma harakatiga aylantiradi. Bunday G. h.lar rözğorda işlatiladi. Turbinali G.h.da turbina orqali ötadigan gaz oqimi tezligini oqim töğrilagiç baravarlaydi. Ölçaş mexanizmi parrakli turbina va reduktordan iborat bölib, turbina öki ikki tayançga mahkamlangan. Magnitli uzatma turbinaning aylanişini hisoblaş qurilmasiga uzatadi. Hisoblaş qurilmasidagi rolikli jamlagiç hisoblagiçdan ötayotgan gaz hajmini ölçaydi. Bunday G. h. past, örta va yuqori bosimli gazlarda işlaydi, ularni turli hisoblaş qurilmalariga ulab qöyiş mumkin. Bunday G. h. sanoatda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАЗ ҲИСОБЛАГИЧ - вақт бирлиги ичида ўтадиган газ ҳажмини ўлчайдиган асбоб; табиий ва заҳарли бўлмаган бошқа газларга мўлжалланган. Ишлаш тарзига кўра диафрагмали, турбинали роторли ва б. хиллари бор. Диафрагмали Г. ҳ.да ўлчаш қурилмаси газ ўтказмайдиган диафрагмалар б-н ажратилган иккита камерадан иборат. Махсус клапанлар тизими туфайли диафрагмалар ҳисоблагичнинг кириш ва чиқиш найчаларидаги газларнинг босимлари фарқи ҳисобига илгариланмақайтма ҳаракат қилади. Диафрагмаларнинг бу ҳаракатини кинематик қурилма жамлагич роликларининг айланма ҳаракатига айлантиради. Бундай Г. ҳ.лар рўзғорда ишлатилади. Турбинали Г.ҳ.да турбина орқали ўтадиган газ оқими тезлигини оқим тўғрилагич бараварлайди. Ўлчаш механизми парракли турбина ва редуктордан иборат бўлиб, турбина ўки икки таянчга маҳкамланган. Магнитли узатма турбинанинг айланишини ҳисоблаш қурилмасига узатади. Ҳисоблаш қурилмасидаги роликли жамлагич ҳисоблагичдан ўтаётган газ ҳажмини ўлчайди. Бундай Г. ҳ. паст, ўрта ва юқори босимли газларда ишлайди, уларни турли ҳисоблаш қурилмаларига улаб қўйиш мумкин. Бундай Г. ҳ. саноатда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.