Gaz tarmoği
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 26-b. — ziyouz.com
Gaz tarmoği — yoqilği sifatida işlatiladigan gazlarni taşiş va iste'molçilarga tarqatiş uçun möljallangan gaz quvurlari, inşootlari va qurilmalari majmui (tizimi); aholi yaşaydigan punktlarni gaz b-n ta'minlaş tizimining tarkibiy qismi. Şahar G. t. har xil diametrli va bosimli gaz quvurlaridan; gaz bosimini pasaytiriş uzellari — gaz tartiblaş punktlari (GTP) va gaz taqsimlaş st-yalari (GTS)dan; asboblarga kelayotgan gaz bosimini doimiy tutib turadigan individual rostlagiçlardan; gaz omborlari; (gazgolderlar)dan iborat böladi. G. t. bosimni ölçaş asboblari; avtomatika, aloqa va ogohlantiriş (signalizatsiya) qurilmalari, zulfinlar b-n jihozlanadi. Vazifasiga qarab, G. t. ning tarqatiş va kiritiş xillari böladi. Tarqatiş G. t. gazni GTP va GTS hamda gaz omborlaridan iste'mol qilinadigan joyga beriş uçun xizmat qiladi. Kiritiş G. t. gazni bevosita iste'molçilarga beradigan bino va inşootlarga gaz beriş uçun möljallanadi. Şahar G. t. böyiça gaz muayyan bosimda, ya'ni 0,05 kgk/sm2 (5 kN/m2)dan 12 kgk/ sm2 (1200 kN/m2) gaça bosimda beriladi. Aholi yaşaydigan punktlarda G. t. odatda berk halqa-simon tizim tarzida taşkil qilinadi. Bu tizim gaz ta'minotining uzluksizligini ta'minlaydi. Gaz quvurlari yer ostidan ham, yer ustidan ham ötkazilişi mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАЗ ТАРМОҒИ — ёқилғи сифатида ишлатиладиган газларни ташиш ва истеъмолчиларга тарқатиш учун мўлжалланган газ қувурлари, иншоотлари ва қурилмалари мажмуи (тизими); аҳоли яшайдиган пунктларни газ б-н таъминлаш тизимининг таркибий қисми. Шаҳар Г. т. ҳар хил диаметрли ва босимли газ қувурларидан; газ босимини пасайтириш узеллари — газ тартиблаш пунктлари (ГТП) ва газ тақсимлаш ст-ялари (ГТС)дан; асбобларга келаётган газ босимини доимий тутиб турадиган индивидуал ростлагичлардан; газ омборлари; (газгольдерлар)дан иборат бўлади. Г. т. босимни ўлчаш асбоблари; автоматика, алоқа ва огоҳлантириш (сигнализация) қурилмалари, зулфинлар б-н жиҳозланади. Вазифасига қараб, Г. т. нинг тарқатиш ва киритиш хиллари бўлади. Тарқатиш Г. т. газни ГТП ва ГТС ҳамда газ омборларидан истеъмол қилинадиган жойга бериш учун хизмат қилади. Киритиш Г. т. газни бевосита истеъмолчиларга берадиган бино ва иншоотларга газ бериш учун мўлжалланади. Шаҳар Г. т. бўйича газ муайян босимда, яъни 0,05 кгк/см2 (5 кН/м2)дан 12 кгк/ см2 (1200 кН/м2) гача босимда берилади. Аҳоли яшайдиган пунктларда Г. т. одатда берк ҳалқа-симон тизим тарзида ташкил қилинади. Бу тизим газ таъминотининг узлуксизлигини таъминлайди. Газ қувурлари ер остидан ҳам, ер устидан ҳам ўтказилиши мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.