Gazlar kinetik nazariyasi

Gazlar kinetik nazariyasi -gazlarning asosiy fizik xossalari, ayniqsa, siyraklaştirilgan gaz xossalari haqidagi nazariya; unga köra gazlar uzluksiz (tartibsiz) issiqpik harakatida bölgan, bir-biriga ta'sir qilmaydigan zarralar (molekulalar yoki atomlar) töplamidan iborat. Yetarliça siyraklaştirilgan gazlarda molekulalar oraliği molekulalarning özaro ta'sir kuçi radiusidan katta. Maye, 1 sm3 gazda 10» molekula bölsa, ularning oraliği 10-' sm yoki 100 A, özaro ta'sir kuçining radius i bundan 10—20 baravar kiçik. Ideal gazlarning molekulalari bir-biri b-n ta'sirlaşmaydi, ular hamma yönalişda bir xil tezlik b-n harakatlanadi. G. k. n.ga asosan gaz hajmining hamma jo-yida t-ra va bosim bir xil (issiqlik muvozanati), molekulalar tartibsiz harakatlanadi, t-ra yoki bosim özgarsa, muvozanat buzil ad i, energiya, bosim, t-ra va h. k. gradiyentlari hosil böladi. G. k. n.da diffuziya hodisasi — molekulalarning massa taşişi, issiq ötkazuvçanlik — molekulalarning energiya taşişi, qovuşoqlik — molekulalarning harakat miqdor taşişi deb qaraladi. G. k. n.da molekulalar S diametrli şarlar deb qaraladi, bu diametr erkin ötiş yöli b-n quyidagiça boğlangan: /=1/7g62l0, bunda l0 — töqnaşişlar soni. G. k. n. kosmologiya, elementar zarralar fizikasi, plazma fizikasida keng tatbiq qilinadi.