Gazni quritiş
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 39–40-b. — ziyouz.com
Gazni quritiş - gazlar tarkibidagi suv buğlarini ajratib oliş. Fizik-kimyoviy hamda fizik usullar yordamida bajariladi. Fizik-kimyoviy usul absorbsiya va adsorbsiya usullarini öz içiga oladi.Absorbsiya usullari gazlardagi suv buğlarini suyuq moddalarga yuttirişga asoslangan. Bu usulda kuritiladigan gaz avval sovitiladi, keyin absorbsion apparatning pastki qismiga kiritiladi. Apparatning yuqori qismidan gaz yunalişiga qarama-qarşi absorbent eritmasi (maye, dietilenglikol) beriladi. Absorbent sifatida kalsiy xlorid (35—40%), glitserin (85%), dietilenglikol (85—97%), uçetilenglikol, sulfat kislota (94—96%) va b. moddalarning eritmalari işlatiladi. Gaz tarkibidagi namlik absorbentga ötadi. Bunday usulda quritilgan gaz tarkibida kupi b-n 0,2 g/m3 nam qoladi. Adsorbsiya usullari qöllanilganda gazlardan nam qattiq moddalar — adsorbentlarga yutiladi. Adsorbent sifatida qattiq holdagi CaCI2, NaOH, KON, MgO, P2O5, boksitlar, silikagel, alyumogel va b. işlatiladi. Bu moddalar öz oğirligiga nisbatan 2% dan 10% gaça namni yuta oladi. Adsorbentlar gazlarni absorbentlarga nisbatan yaxşiroq quritadi. Fizik usullar nam gazni issiqdik almaşiş apparatlarida suv yoki boşqa issiqlik yutuvçi suyuqpiklar b-n sovitiş, gazni siqişdan söng sovitiş va siqilgan gazni birdaniga kengaytirişga asoslanadi. Gazlarni öta quritiş uçun odatda, ikki poğonali sxema tatbiq etiladi. Bunda nam gaz dastlab absorbsion va söngra adsorbsion qurilmalarda quritiladi. G.qdan maqsad köp komponentli gazlarni fraksiyalarga ajratiş, yonuvçi gazlarni quvurlar orqali jönatiş va b. Sanoat uçun G.q.ning ahamiyati katta.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАЗНИ ҚУРИТИШ - газлар таркибидаги сув буғларини ажратиб олиш. Физик-кимёвий ҳамда физик усуллар ёрдамида бажарилади. Физик-кимёвий усул абсорбция ва адсорбция усулларини ўз ичига олади.Абсорбция усуллари газлардаги сув буғларини суюқ моддаларга юттиришга асосланган. Бу усулда куритиладиган газ аввал совитилади, кейин абсорбцион аппаратнинг пастки қисмига киритилади. Аппаратнинг юқори қисмидан газ йуналишига қарама-қарши абсорбент эритмаси (мае, диэтиленгликол) берилади. Абсорбент сифатида кальций хлорид (35—40%), глицерин (85%), диэтиленгликол (85—97%), учэтиленгликол, сульфат кислота (94—96%) ва б. моддаларнинг эритмалари ишлатилади. Газ таркибидаги намлик абсорбентга ўтади. Бундай усулда қуритилган газ таркибида купи б-н 0,2 г/м3 нам қолади. Адсорбция усуллари қўлланилганда газлардан нам қаттиқ моддалар — адсорбентларга ютилади. Адсорбент сифатида қаттиқ ҳолдаги CaCI2, NaOH, КОН, MgO, P2O5, бокситлар, силикагел, алюмогел ва б. ишлатилади. Бу моддалар ўз оғирлигига нисбатан 2% дан 10% гача намни юта олади. Адсорбентлар газларни абсорбентларга нисбатан яхшироқ қуритади. Физик усуллар нам газни иссиқдик алмашиш аппаратларида сув ёки бошқа иссиқлик ютувчи суюқпиклар б-н совитиш, газни сиқишдан сўнг совитиш ва сиқилган газни бирданига кенгайтиришга асосланади. Газларни ўта қуритиш учун одатда, икки поғонали схема татбиқ этилади. Бунда нам газ дастлаб абсорбцион ва сўнгра адсорбцион қурилмаларда қуритилади. Г.қдан мақсад кўп компонентли газларни фракцияларга ажратиш, ёнувчи газларни қувурлар орқали жўнатиш ва б. Саноат учун Г.қ.нинг аҳамияти катта.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.