Gazotron
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 40-b. — ziyouz.com
Gazotron — anod va katod elektrodlaridan iborat bölgan eng oddiy ion asbob. Içiga argon yoki simob buğlari töddirilgan şişa ballon. Agar G. elektrodlariga yetarli qiymatdagi anod kuçlanişi berilsa, termoion emissiya natijasida katod sirtidan elektronlar ajralib, elektr maydon ta'sirida musbat zaryadlangan anod tomon harakatlanadi. Bunda elektronlar gaz atomlari b-n töqnaşib, ularni elektron va musbat ionlarga ajratadi. Natijada ionlaşgan gazning turli rangdagi plazma holati yuzaga kelib, uning elektr ötkazuvçanligi keskin kötariladi va elektr razryadi (tok ötişi) sodir böladi. Şu sababli, işlaş tamoyili elektr razryadi hodisasiga asoslangan G.lar elektron asboblarga nisbatan katta tok, yuqori f.i.k.ga va katta kuçaytiriş koeffitsiyentiga ega böladi. G.dan asosan özgaruvçan tokni özgarmas tokka aylantiradigan töğrilagiç sifatida foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАЗОТРОН — анод ва катод электродларидан иборат бўлган энг оддий ион асбоб. Ичига аргон ёки симоб буғлари тўддирилган шиша баллон. Агар Г. электродларига етарли қийматдаги анод кучланиши берилса, термоион эмиссия натижасида катод сиртидан электронлар ажралиб, электр майдон таъсирида мусбат зарядланган анод томон ҳаракатланади. Бунда электронлар газ атомлари б-н тўқнашиб, уларни электрон ва мусбат ионларга ажратади. Натижада ионлашган газнинг турли рангдаги плазма ҳолати юзага келиб, унинг электр ўтказувчанлиги кескин кўтарилади ва электр разряди (ток ўтиши) содир бўлади. Шу сабабли, ишлаш тамойили электр разряди ҳодисасига асосланган Г.лар электрон асбобларга нисбатан катта ток, юқори ф.и.к.га ва катта кучайтириш коэффициентига эга бўлади. Г.дан асосан ўзгарувчан токни ўзгармас токка айлантирадиган тўғрилагич сифатида фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.