Gdansk
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 120-b. — ziyouz.com
Gdansk — Polşaning şim. dagi şahar. Boltiq dengizi böyida, Visla daryosi sohilidagi yirik port. Xalqaro aeroport bor. Sopot va Gdinya ş.lari b-n Truymyasto ş. aglomeratsiyasini taşkil etadi. Gdansk voyevodaligining ma'muriy markazi. Aholisi 465 ming kişi (1990-y.lar örtasi). Şahar ilk bor 997 y.da tilga olingan. 10—13-a.larda Şarqiy Pomor knyazligining markazi. 1793—1918 y.larda Prussiya qöl ostida, söngra Germaniya hukmronligida böldi. 1919 y.da «Erkin şahar» deb e'lon qilindi. 1939 y.da nemis-faşist qöşinlari tomonidan bosib olingan. 1945 y.da şaharni ozod qilişda özbek generali Sobir Rahimov qatnaşgan. G. portida yillik yuk ortib-tuşiriş qariyb 20 mln. t. G. orqali çetga kumir, yoğoç-taxta va b. çiqariladi; çetdan ruda, fosfatlar va b. keltiriladi. Sanoatida maşinasozlik, ayniqsa kemasozlik, elektrotexnika yetakçi urinda. Kime (lak, böyeq), oziq-ovqat, neftni qayta işlaş, tikuvçilik sanoati ham rivojlangan. G.— muhim madaniyat markazi. Un-t, politexnika, ped., med., dengizçilik in-tlari, ilmiy muassasa va taşkilotlar, opera va drama teatrlari bor. Me'moriy yodgorliklaridan ratuşa (14— 15-a. lar), Bibi Maryam kostyoli (14—16-a. lar), Katta arsenal (17-a. boşlari) va b. saqlangan. Şahar 2-jahon uruşi vaqtida katta zarar kördi. Uruşdan keyin qayta qurilib, yangi turar joy va jamoat binolari bunyod etildi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГДАНЬСК — Польшанинг шим. даги шаҳар. Болтиқ денгизи бўйида, Висла дарёси соҳилидаги йирик порт. Халқаро аэропорт бор. Сопот ва Гдиня ш.лари б-н Труймясто ш. агломерациясини ташкил этади. Гданьск воеводалигининг маъмурий маркази. Аҳолиси 465 минг киши (1990-й.лар ўртаси). Шаҳар илк бор 997 й.да тилга олинган. 10—13-а.ларда Шарқий Помор князлигининг маркази. 1793—1918 й.ларда Пруссия қўл остида, сўнгра Германия ҳукмронлигида бўлди. 1919 й.да «Эркин шаҳар» деб эълон қилинди. 1939 й.да немис-фашист қўшинлари томонидан босиб олинган. 1945 й.да шаҳарни озод қилишда ўзбек генерали Собир Раҳимов қатнашган. Г. портида йиллик юк ортиб-тушириш қарийб 20 млн. т. Г. орқали четга кумир, ёғоч-тахта ва б. чиқарилади; четдан руда, фосфатлар ва б. келтирилади. Саноатида машинасозлик, айниқса кемасозлик, электротехника етакчи уринда. Киме (лак, бўеқ), озиқ-овқат, нефтни қайта ишлаш, тикувчилик саноати ҳам ривожланган. Г.— муҳим маданият маркази. Ун-т, политехника, пед., мед., денгизчилик ин-тлари, илмий муассаса ва ташкилотлар, опера ва драма театрлари бор. Меъморий ёдгорликларидан ратуша (14— 15-а. лар), Биби Марям костёли (14—16-а. лар), Катта арсенал (17-а. бошлари) ва б. сақланган. Шаҳар 2-жаҳон уруши вақтида катта зарар кўрди. Урушдан кейин қайта қурилиб, янги турар жой ва жамоат бинолари бунёд этилди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.