Geksametilendiamin
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 129-b. — ziyouz.com
Geksametilendiamin GEKSAMETILENDIAMIN, NH,(CH2)6NH2— organik birikma, kuçsiz ammiak hidli rangsiz kristallar. Mol. m. 116,21. Suyuklaniş t-rasi 39— 42°, qaynaş t-rasi 204—205°, ziçligi 825 kg/m3. Suv, spirt, efir va b. organik erituvçilarda yaxşi eriydi. G. va uning suvdagi eritmalari havodan karbonat angidrid yutadi (2% li 1 hajm eritma 20° da 11,7 hajm). G. ali-fatik aminlarga xos barça kimyoviy xossalarni namoyon qiladi. Oltin, kumuş, mis, platina va b. metallarning tuzlari b-n qiyin eruvçan rangli kompleks birikmalar beradi. Karbon va mineral kislotalar ta'sirida tuzlar, mas, digidroxlorid (suyuqlaniş t-rasi 258°) va digidrobromid (suyuklaniş t-rasi 263°) hosil qiladi. G. sanoatda adipin kislota dinitrilini mis-kobalt katalizatori iştirokida kaytariş usuli b-n olinadi: StaC— (CH2)4-CsN+4Hj-*NH2(CH2)6NH2. G. poliamid tola (naylon) i.ç.da muhim xom aşyo hisoblanadi. U ingibitor, katalizator sifatida va b. maqsadlarda ham qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕКСАМЕТИЛЕНДИАМИН, NH,(CH2)6NH2— органик бирикма, кучсиз аммиак ҳидли рангсиз кристаллар. Мол. м. 116,21. Суюкланиш т-раси 39— 42°, қайнаш т-раси 204—205°, зичлиги 825 кг/м3. Сув, спирт, эфир ва б. органик эритувчиларда яхши эрийди. Г. ва унинг сувдаги эритмалари ҳаводан карбонат ангидрид ютади (2% ли 1 ҳажм эритма 20° да 11,7 ҳажм). Г. али-фатик аминларга хос барча кимёвий хоссаларни намоён қилади. Олтин, кумуш, мис, платина ва б. металларнинг тузлари б-н қийин эрувчан рангли комплекс бирикмалар беради. Карбон ва минерал кислоталар таъсирида тузлар, мас, дигидрохлорид (суюқланиш т-раси 258°) ва дигидробромид (суюкланиш т-раси 263°) ҳосил қилади. Г. саноатда адипин кислота динитрилини мис-кобальт катализатори иштирокида кайтариш усули б-н олинади: StaC— (CH2)4-CsN+4Hj-*NH2(CH2)6NH2. Г. полиамид тола (найлон) и.ч.да муҳим хом ашё ҳисобланади. У ингибитор, катализатор сифатида ва б. мақсадларда ҳам қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.