Gemonxoz
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 152-b. — ziyouz.com
Gemonxoz — qöy, eçki, qoramol, tuya va b. kavş qaytaruvçi hayvonlar şirdonida Haemonchus turkumiga mansub nematodalar qözğatadigan gelmintoz kasallik. 6 oylik qözilarda bahor va yoz fasllarida, bir yoşli qöylarda esa qiş oxiri va erta bahorda uçraydi. Kasallik qözğatuvçi nematoda (gemonxus) şirdonda, ingiçka içaklarda parazitlik qilib, tuxum qöyadi. Tezak aralaş taşqariga tuşgan tuxumlardan bir sutkada liçinkalar çiqadi, 4—5 sutkada invazion (yuqadigan) holatga keladi. Hayvonlar suv yoki öt b-n liçinkalarni yutib, G. b-n kasallanadi. Kasallangan hayvonning iştahasi yöqoladi, içi ketadi, oriqlaydi. Liçinkalar şirdonga tuşib, pöst taşlaydi, şilliq pardaga yopişib rivojlanadi, yetuk erkak va urğoçi gemonxuslarga aylanadi. Gemonxuslar hayvon organizmida bir yilça yaşab, söngra parazitlik qobiliyatini yöqotadi, tezak b-n taşqariga çiqarib taşlanadi. Davosi: G. b-n kasallangan hayvonlar fenotiazin, fen-bendazol, nilverm, naftamon, morantel-tartrat b-n davolanadi. Oldini oliş: katta yoşdagi qöy va eçkilar bahorda va yoz oxirida degelmintizatsiyalanadi, fenotiazintuz aralaşmasi içiriladi; yaylovlar özgartiriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕМОНХОЗ — қўй, эчки, қорамол, туя ва б. кавш қайтарувчи ҳайвонлар ширдонида Haemonchus туркумига мансуб нематодалар қўзғатадиган гельминтоз касаллик. 6 ойлик қўзиларда баҳор ва ёз фаслларида, бир ёшли қўйларда эса қиш охири ва эрта баҳорда учрайди. Касаллик қўзғатувчи нематода (гемонхус) ширдонда, ингичка ичакларда паразитлик қилиб, тухум қўяди. Тезак аралаш ташқарига тушган тухумлардан бир суткада личинкалар чиқади, 4—5 суткада инвазион (юқадиган) ҳолатга келади. Ҳайвонлар сув ёки ўт б-н личинкаларни ютиб, Г. б-н касалланади. Касалланган ҳайвоннинг иштаҳаси йўқолади, ичи кетади, ориқлайди. Личинкалар ширдонга тушиб, пўст ташлайди, шиллиқ пардага ёпишиб ривожланади, етук эркак ва урғочи гемонхусларга айланади. Гемонхуслар ҳайвон организмида бир йилча яшаб, сўнгра паразитлик қобилиятини йўқотади, тезак б-н ташқарига чиқариб ташланади. Давоси: Г. б-н касалланган ҳайвонлар фенотиазин, фен-бендазол, нилверм, нафтамон, морантел-тартрат б-н даволанади. Олдини олиш: катта ёшдаги қўй ва эчкилар баҳорда ва ёз охирида дегельминтизацияланади, фенотиазинтуз аралашмаси ичирилади; яйловлар ўзгартирилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.