Gemorragik diatez

Gemorragik diatez (yun. hai-morrhagikos — qon ketişiga moyil, diathesis — moyillik ) — qon ketişiga moyillik b-n davom etadigan turli holatlar (teri, böğimlarga qon quyilişi; burun, milk qonaşi, baçadon, buyrakdan qon ketişi, piçoq kesganda, tiş oddirganda köp qon ketişi). Arzimagan sabab (mas, kiçik jarohat yoki lat yeyiş) b-n tösatdan qon oqişi yoki töqimaga quyilişi mumkin. G. d.da ançagina töqimalarga bir talay qon quyiladi, qon ketişi esa uzoq davom etib, hadeganda töxtatib bölmaydi. Töqimalarga qon quyilganda, mas, teri va şilliq qavatlarda maydamayda nuqtalar paydo böladi yoki ular «qontalaşib» qoladi. Qon iviş jarayoni hamda tomir devori ötkazuvçanligining buzilişi natijasida röy beradi. G. d. irsiy (q. Gemofiliya) yoki hayotda orttirilgan bölişi mumkin. Irsiy G. d. yaqin qarindoşlar nikohidan tuğilgan bolalarda köproquçraydi. Hayotda orttirilgan G. d. qon tizimi kasalliklarining asorati bölişi va turli yoşdagi kişilarda uçraşi mumkin. Köp qonaş holati qonning iviş xususiyatini pasaytiradigan dorilar qabul qilinganda, şuningdek organizmda vitaminlar (xususan, askorbin kislota va rutin) yetişmaganda, ovqat tarkibida yangi sabzavot va mevalar bölmagan hollarda ham kuzatiladi. Kasallik sababini faqat vraç aniqlab, davo tayinlaydi. G. d. vitamin yetişmasligi okibatida yuzaga kelgan bölsa, askorbin kislota va rutinga boy ovqatlar (yangi olma, qora smorodina, na'matak, sitruslar va b.) yeyiş tavsiya etiladi. Kasallikning oldini oliş uçun tibbiyot-genetika maslahatxonasi mutaxassislariga uçraşiş; hayotda orttirilgan xilida yuzaga keltirgan omillarni bartaraf etiş lozim.