Gemorragik isitma
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 153-b. — ziyouz.com
Gemorragik isitma — t-ra kötarilişi, teri ostiga va içki a'zolarga qon quyilişi b-n davom etadigan virusli kasalliklar guruhi. Gemorragik nefrozonefrit, Qrim G. i.si, Omsk G. i.si va b. xillari bor. Kasallik virusi yumronqoziq, dala siçqoni va b. kemiruvçilarda bölib, ulardan odamga turli yöllar b-n (kemiruvçilar tezagi b-n ifloslangan oziq-ovqat, suv orqali, şuningdek kana çaqqanda) yuqadi. Kasallikning barça şakllarida kaltiraş, isitmalaş, boş oğriği, darmon qurişi, terida mayda qon quyilişlar (toşmalar) kuzatiladi: burun, milk qonaydi, ayrim a'zolar, jumladan buyraklar zararlanadi, şu sababdan bel qattiq oğrib, bemorga tinçlik va uyqu bermaydi. Kasallik yengil keçganida bemor isitmalaydi, lekin qon oqişi va buyrak zararlanişi kuzatilmaydi. Kasallikning hamma xilida ham bemor kasalxonada davolanişi lozim. Davo kasallikning belgilariga qarab tayinlanadi, yurak va buyrak faoliyatini maromiga keltiradigan, qon oqişini töxtatadigan va b. doridarmonlar buyuriladi. G. i.ning oldini oliş uçun kemiruvçilarni qiriş, oziq-ovqatni jips berk idişda saqlaş, kanani yöqotiş kerak.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕМОРРАГИК ИСИТМА — т-ра кўтарилиши, тери остига ва ички аъзоларга қон қуйилиши б-н давом этадиган вирусли касалликлар гуруҳи. Геморрагик нефрозонефрит, Қрим Г. и.си, Омск Г. и.си ва б. хиллари бор. Касаллик вируси юмронқозиқ, дала сичқони ва б. кемирувчиларда бўлиб, улардан одамга турли йўллар б-н (кемирувчилар тезаги б-н ифлосланган озиқ-овқат, сув орқали, шунингдек кана чаққанда) юқади. Касалликнинг барча шаклларида калтираш, иситмалаш, бош оғриғи, дармон қуриши, терида майда қон қуйилишлар (тошмалар) кузатилади: бурун, милк қонайди, айрим аъзолар, жумладан буйраклар зарарланади, шу сабабдан бел қаттиқ оғриб, беморга тинчлик ва уйқу бермайди. Касаллик енгил кечганида бемор иситмалайди, лекин қон оқиши ва буйрак зарарланиши кузатилмайди. Касалликнинг ҳамма хилида ҳам бемор касалхонада даволаниши лозим. Даво касалликнинг белгиларига қараб тайинланади, юрак ва буйрак фаолиятини маромига келтирадиган, қон оқишини тўхтатадиган ва б. доридармонлар буюрилади. Г. и.нинг олдини олиш учун кемирувчиларни қириш, озиқ-овқатни жипс берк идишда сақлаш, канани йўқотиш керак.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.